Düşük kodlu ve kodsuz terimlerinin son zamanlarda ürün topluluğunda moda sözcüklere dönüştüğü görülüyor. Pek çok tanınmış ürün yöneticisi tamamen kodsuz geliştirmeye geçtiklerini veya en azından ürün geliştirme süreçlerinde bu yaklaşımı kullanmaya başladıklarını açıkladı.
Peki bu yaklaşımlar neyle ilgilidir? Sizin de denemenize değer mi? Bu geliştirme yaklaşımlarının özelliklerini, avantajlarını ve dezavantajlarını ele alalım ve kodsuz araçlarla oluşturulmuş birkaç tanınmış ürüne göz atalım.
Düşük Kodlu Uygulama Geliştirme Nedir?
Düşük kodlu geliştirmeden söz ettiğimizde genellikle, uygulamalarınızı sıfırdan kendiniz kod yazmak yerine hazır araçlar ve paketler kullanarak oluşturduğunuz süreci kastediyoruz.
Düşük kodlu platformlar, bir kod düzenleyiciyle çalışmak yerine uygulamalarınızı görsel olarak oluşturmanıza olanak tanır. Örneğin, bir İK uygulaması için arka uç mantığı oluşturmak istiyorsanız, normal bir akış şemasını andıran sürükle ve bırak arayüzünü kullanabilirsiniz. Flokzu'da görünümü şöyledir.

Bu örnekte, bir izin talebini onaylama mantığını oluşturuyoruz.
- Çalışan bir izin talebi oluşturduğunda, oluşturduğumuz arka ucun yöneticisine bildirim gönderdiğini ve talebi onaylamasını veya reddetmesini istediğini görebiliriz.
- Onay verilmesinin ardından ikinci değerlendirici, talebi onaylaması için bir bildirim alır.
- İkisi de onay verdiğinde izin talebi onaylanmış kabul edilir.
Düşük kodlu uygulama geliştirme, işlerin büyük bölümünü yukarıda gördüğümüz gibi görsel düzenleyicilere taşıyan birçok hızlı uygulama geliştirme platformu tarafından desteklenen bir yaklaşımdır. Ancak adından da anlaşılacağı üzere bu süreçte hâlâ bir miktar kodlama yapılır ve düşük kodlu yaklaşımla uygulama geliştirebilmek için yine de temel düzeyde kodlama veya betik yazma becerilerine sahip olmanız gerekir.
Genellikle belirli bir bulut hizmetine (örneğin verilerinizi depolamak için AWS S3'e) veya bir API'ye (AI hizmetini programatik olarak kullanmak için ChatGPT API'si gibi) bağlanmanız gerektiğinde betik ve temel düzeyde kodlama yaparsınız.
Örneğin, bir web sitesinde küçük bir bileşen olarak görünen bir hata bildirme aracı oluşturduğunuzu düşünün.
Kullanıcılar bir sorunu bildirmek istediklerinde bu bileşene tıklayacak, karşılaştıkları sorunun ayrıntılarını dolduracak ve web sitesi sahibine bir hata bildirimi göndereceklerdir.
Web sitesi sahiplerinin bu hataları Trello panolarında görmesini istiyorsunuz. Bu nedenle aracınızı Trello ile entegre etmeniz gerekir. Bunun için Zapier'ın mevcut uygulamasını kullanabilirsiniz. Tek yapmanız gereken Zapier API'sine bağlanmaktır. API çağrılarından ikisi aşağıdaki gibidir.

Bu durumda, kolları sıvayıp Zapier API'siyle etkileşime girecek ve birisi bileşeniniz üzerinden her hata gönderdiğinde otomatik olarak bir Trello kartı oluşturulmasını talep edecek kodu yazmaktan başka seçeneğiniz yoktur.
Bu geliştirme sürecini tam olarak anlamak için bazı avantajlarını ve dezavantajlarını sıralayalım.
Düşük Kodun Avantajları
- Ciddi bir üretkenlik artışı: Düşük kodlu geliştirme platformları, bu platformları kullanarak dahili araçlar ve süreç otomasyonu iş akışları oluşturan orta ve büyük ölçekli işletmeler arasında oldukça popülerdir. Bu otomatik iş akışları da şirketin iş süreçlerinin hem etkinliğini hem de verimliliğini artırır.
- Özel özellikler ve kod konusunda esneklik: Her şeyin görsel olarak yapıldığı (birazdan ele alacağımız) kodsuz araçların aksine, düşük kodlu çözümler kendi kodunuzu özelleştirmenize ve yazmanıza olanak tanır. Bu, platformunuzun sunduğu özelliklerle sınırlı olmadığınız ve kodunuzu uygulamanıza ekleyerek istediğiniz hemen her özel özelliği geliştirebileceğiniz anlamına gelir.
- Sorunsuz bakım: Uygulamanızı kullanımı görece kolay görsel düzenleyicilerle oluşturduğunuz için uygulamanın bakımını yapmak ve düzeltmeler gerçekleştirmek, bir kod tabanının bakımını yapmaktan çok daha hızlı ve kolaydır.
Düşük Kodun Dezavantajları
- Temel düzeyde kodlama becerileri gerektirir: Geliştirmenin büyük bölümü görsel düzenleyiciler kullanılarak yapılsa da uygulamanızın bazı bölümleri için yine de kod yazmanız gerekir. Bu nedenle düşük kodlu araçlarda, kodlama deneyimi olan birini işe almayı yine de düşünmeniz gerekir.
- Maliyetler hâlâ kodsuz geliştirmeye kıyasla daha yüksektir: Düşük kodlu geliştirme, eksiksiz bir yazılım mühendisliği ekibi işe almaktan çok daha ucuzdur. Ancak her şeyin herkesin kullanabileceği, anlaşılması kolay bir kullanıcı arayüzüyle yapıldığı kodsuz geliştirmeyle karşılaştırıldığında düşük kodlu araçlar, bu aracın nasıl kullanılacağını ve kendilerine özgü dilde betiklerin nasıl yazılacağını bilen profesyonel geliştiriciler gerektirir.
Özetlemek gerekirse düşük kodlu geliştirme, hızı ve görece düşük karmaşıklığı sayesinde hem süreçlerini otomatikleştirmek isteyen büyük işletmeler hem de minimum çabayla uygulamalar oluşturmak isteyen küçük şirketler arasında popüler hâle gelmiştir.
Peki kodsuz geliştirmeyle karşılaştırıldığında nasıldır? İkisini doğrudan karşılaştıralım.

Peki Kodsuz Geliştirme?
Düşük kodlu araçlar uygulama oluşturmayı ve kullanıma sunmayı çok daha kolay hâle getirmiş olsa da küçük işletme sahiplerinin, girişim kurucularının ve ürün ekiplerinin yaşamları üzerinde en büyük etkiyi yaratacak olanlar kodsuz geliştirme platformlarıdır.
Kodsuz bir çözüm, API'lerin nasıl çalıştığını veya sayfanızı duyarlı hâle getirecek CSS stillerini bilme zahmetine girmeden eksiksiz web siteleri ve uygulamalar oluşturmanızı sağlar. Kullanıcı arayüzü tasarımından API entegrasyonlarına ve web sitesi barındırmaya kadar her şeyi, öğrenmesi görece kolay ve kullanıcı dostu görsel arayüzlerle kontrol edebilirsiniz.
Kodsuz araçlar genellikle sürükle ve bırak kullanıcı arayüzü düzenleyicileri içerir ve bunlar Figma veya AdobeXD gibi tasarım araçlarına benzer. Kodsuz web sitesi oluşturucu Webflow'un düzenleyicisi şöyle görünür:

Gördüğümüz gibi buradaki düzenleyici, öğelerin boyutu ve konumundan tipografiye ve görsel stillere kadar her şeyi kontrol etmenizi sağlar.
Görece karmaşık iş mantığına sahip uygulamalar oluşturmak istediğinizde, kodsuz araçlar daha önce ele aldıklarımıza benzer görsel düzenleyiciler de sunar. Kodsuz web uygulaması oluşturucu Bubble'ın iş mantığı düzenleyicisi şöyle görünür:

Yukarıdaki örnekte, kullanıcı kimlik bilgilerini doldurup kaydolma düğmesine tıkladığında çalışmaya başlayan basit bir kullanıcı kayıt mantığı görebiliriz. Tıklamanın ardından Bubble veritabanında yeni bir kullanıcı oluşturur, kullanıcıya bir onay e-postası gönderir ve onu ana sayfaya yönlendirir.
Kodsuz araçlar, kullanıcı arayüzünüzü ve iş mantığınızı oluşturmanıza yardımcı olmanın yanı sıra aşağıdakiler gibi farklı web sitesi ve uygulama yönetimi görevlerinde de size yardımcı olabilir:
Have an account? Log In
Arama Motoru Optimizasyonu
Meta başlıklarını, açıklamaları, kurallı URL'leri ve robot etiketlerini dinamik olarak ayarlama olanağının yanı sıra şema işaretlemesi ayarlayarak sayfalarınızın arama sonuçlarındaki zengin sonuçlarda görünme biçimini kontrol etme olanağı da sunar.
Bazı kodsuz araçlar, web sitenizi analiz eden ve buldukları sorunları düzeltmeniz için uygulanabilir öneriler sunan SEO asistanlarıyla birlikte gelir. Web sitesi oluşturucu Wix'in sunduğu böyle bir özellik örneğini aşağıda görebilirsiniz.

Gördüğümüz gibi Wix SEO Wiz (asistanlarına verdikleri ad budur) bir sayfa başlığı yinelenmesi tespit etmiş ve başlığı değiştirmenizi öneriyor.
Farklı Harici Hizmetler ve API'lerle Bağlantı
Düşük kodlu araçların aksine, uygulamanızın çalışması için ihtiyaç duyduğunuz farklı araç ve hizmetlerin API'lerine bağlanmak üzere kod yazmanız gerekmez.
Kodsuz araçlar genellikle tek bir “yükle” düğmesine tıklayarak belirli bir hizmete bağlanmanıza olanak tanır ve kimlik doğrulama bilgilerinizi girebileceğiniz, uygulamanızın söz konusu hizmetle etkileşim biçimini değiştirebileceğiniz görsel bir yapılandırma paneli sunar. Bubble'ın eklenti mağazasından bir örneğe bakalım.

Burada gördüğünüz ekran, bu kodsuz aracın özelliklerini kontrol etmek için birkaç ay önce oluşturduğum bir test Bubble web sitesine ait (sonuç: etkilendim). Doğal olarak demo web sitemin performansını takip edebilmek için Google Analytics'in yüklü olmasını istedim.
Bubble'da yaptığım tek şey mağazalarında bu eklentiyi bulmak, yüklemek ve Google Analytics hesabımın izleme kimliğini ayarlamaktı.
Dağıtım ve Ölçeklendirme
Son olarak kodsuz araçlar, Shell betikleri ve sunucu yapılandırmalarıyla uğraşmak zorunda kalmadan web sitenizin veya uygulamanızın üretim ve geliştirme ortamlarına dağıtımı, barındırılması ve ölçeklenebilirliği (çok fazla trafik alıyorsanız) konusunda da size yardımcı olur. Yine her şey basit kullanıcı arayüzleri üzerinden yapılır. Örneğin Wix'te dağıtım, kontrol panelindeki tek bir “Yayınla” düğmesine tıklamak kadar kolaydır.

Kodsuz araçların özelliklerine artık aşina olduğumuza göre, avantajlarına ve dezavantajlarına da göz atalım.
Kodsuz Araçların Avantajları
- Hızlıdır: Yazılım hizmetleri dünyası günümüzde son derece rekabetçidir ve ürünleri hızlı bir şekilde kullanıma sunabilme beceriniz, bir yazılım işletmesi olarak başarılı olmanızdaki temel faktörlerden biri hâline gelmiştir. Kodsuz araçlarda her şey sizin için önceden hazırlanmıştır. Tek yapmanız gereken bileşenleri sürükle ve bırak düzenleyicisiyle bir araya getirip ürününüzü kullanıma sunmaktır.
- Kodlama bilgisi gerektirmez: Yazılım geliştiricileri, kalite güvence mühendisleri, DevOps uzmanları ve tipik bir yazılım ekibindeki diğer herkes nitelikli profesyonellerdir ve onları bulup işe almak bazen zordur. Öte yandan kodsuz bir araç kullanıldığında, eksiksiz bir mühendislik ekibine sahip olmanız gerekmez; teknik olmayan herhangi bir kullanıcı da bu uygulamayı oluşturabilir.
- Üretim maliyeti düşüktür: Bir mühendislik ekibi işe almak pahalıdır. Yukarıda listelediğimiz ekip üyeleri, iş piyasasındaki en yüksek ücretli profesyoneller arasındadır. Bu nedenle kodsuz bir araç kullanmak, uygulamanızı eksiksiz bir yazılım ekibi işe alma maliyetinin çok daha küçük bir kısmıyla oluşturmanıza da olanak tanır.
Kodsuz Araçların Dezavantajları
- Sınırlı esneklik: Kodsuz araçlarla uygulamanıza ekleyebileceğiniz özelliklerin sayısı ve türleri sınırsız değildir. Kendinize özgü herhangi bir özellik oluşturamaz ve aracınızın sunduğu mevcut özellikleri kullanmak zorunda kalırsınız.
- Güvenlik sizin kontrolünüzde değildir: Kodsuz araçların çoğu uygulamalarınızı genel gizlilik ve güvenlik en iyi uygulamalarını kullanarak oluştursa da savunmanızı güçlendirip kendinizi daha gelişmiş güvenlik açıklarından koruyamazsınız.
- Sınırlı performans: Sınırlı özellik sayısının yanı sıra kodsuz araçlarla sınırlı bir teknoloji yığınına da mahkûm olursunuz. Ne tür bir ürün oluşturursanız oluşturun, kodsuz araç bunları çalıştırmak için her zaman aynı programlama dilini ve veritabanı sistemlerini kullanır. Bu nedenle hızlı çalışan özel teknolojileri (ör. C++ veya Clickhouse) kullanmayı unutabilirsiniz.
Özetlemek gerekirse, hem düşük kodlu hem de kodsuz uygulama platformları geliştirme maliyetlerinizi azaltma ve ürünleri kullanıma sunma sıklığınızı artırma konusunda oldukça başarılıdır. Bu platformlarla uygulama oluşturmanın kolay olması sayesinde, kurum içi bir BT ekibi kurmaya gücü yetmeyen küçük işletmelerin yanı sıra hızlı testler ve çeşitli girişimlerle kullanıcılarının iş ihtiyaçlarını keşfetmek isteyen ürün yöneticilerinin de elinde harika bir araç hâline gelmişlerdir.
Fakat bu, geleneksel yazılım geliştirme çağının sona erdiği anlamına mı geliyor? Şimdi öğrenelim.
Geleneksel Geliştirme Yok Oluyor mu?
Kesinlikle hayır!
Düşük kodlu ve kodsuz araçlar, uygulamanızın sınırlı özelliklere sahip temel bir sürümünü hızlıca oluşturup kullanıma sunmanıza yardımcı olur. Ancak size şunları sağlayacak olan geleneksel yazılım geliştirmedir:
Benzersiz ve özgün özellikler oluşturma: Hem kodsuz hem de düşük kodlu araçlar, çeşitli kullanım senaryolarını karşılamak için kullanabileceğiniz bir dizi standart kullanıcı arayüzü ögesi ve arka uç özelliğiyle birlikte gelir. Ancak tamamen yeni ve benzersiz bir şey oluşturmak istiyorsanız bunu kendiniz kodlamaktan başka seçeneğiniz olmayacaktır.
Bu tür özelliklere TikTok'un çok bilinen makine öğrenimi filtreleri ve avatarları harika örneklerdir. Bu özellikler o kadar benzersiz ve karmaşıktır ki, üzerlerinde eksiksiz bir mühendis ve bilim insanı departmanı çalışmıştır (bu süreçte yapay zekâ bilimine önemli katkılar da sağlamışlardır).
Düşük kodlu bir araçla buna yaklaşan herhangi bir şeyi oluşturmanızın hiçbir yolu yoktur.
Olağanüstü performans elde etme: Bazen yüksek performans ve kaynak verimliliği ürününüzün temel parçalarıdır (ör. eski bilgisayarlarda çalışması gereken bir AAA oyunu geliştiriyorsanız). Durum buysa, bu hıza ulaşmak için C++ veya hatta Assembly dili gibi yüksek performanslı özel programlama dillerinin yanı sıra uygulamanızdaki her kod satırına ince ayar yapabilecek son derece yetkin programcılar kullanmanız gerekir.
Ürün Yöneticileri ve Girişim Kurucuları İçin Düşük Kodlu ve Kodsuz Araçların Faydaları Nelerdir?
İki kelimeyle: hız ve maliyet!
Ürünlerinizi yalın felsefeyi izleyerek geliştiriyorsanız, düşük kodlu ve kodsuz araçlar en iyi arkadaşlarınız hâline gelir; çünkü ürününüzün bir MVP'sini hızlıca oluşturmanıza, kullanıma sunmanıza, temel hipotezlerinizi doğrulamanıza (veya geçersiz kılmanıza), geri bildirimlere göre yinelemenize ve yeniden kullanıma sunmanıza olanak tanırlar.
Kodsuz ve düşük kodlu araçlar, ürününüzün yeni yinelemelerini kullanıma sunabileceğiniz ve fikirlerinizi test edebileceğiniz hızın yanı sıra, mühendisleri işe almanın ve pazarın kabul etmeyebileceği bir uygulama için önemli miktarda zaman ve para harcamanın getirdiği riskleri de azaltmanıza olanak tanır (bu tamamen normaldir).
Ürününüzün ilk birkaç sürümünü kimseyi işe almadan tamamen kendi başınıza oluşturabilirsiniz. Böylece fikriniz başarısız olursa mali kayıplarınız çok küçük olacaktır.
Kodsuz ve düşük kodlu araçlar MVP'ler oluşturmak için harikadır, ancak bunlarla tamamlanmış ürünler de oluşturabilir misiniz? Evet! Bu araçları kullanarak insanların oluşturduğu, harika görünen birkaç web sitesi ve uygulamayla sizi etkilememe izin verin.
Örnekler: Düşük Kodlu ve Kodsuz Platformlarla Oluşturulan Uygulamalar
İnternet, kodsuz platformlarla oluşturulmuş küçük siteler ve uygulamalarla doludur. Ancak size bu araçların gerçek kapasitesini göstermek için etkileyici ve tanınmış birkaç projeye dikkat çekmek istiyorum.
Bubble.io'nun Web Sitesi
Kullanılan kodsuz araç: Bubble. (Elbette.)

Bubble'ın web sitesinin Bubble kullanılarak oluşturulduğunu öğrenseniz şaşırır mıydınız? Burada tüm web sitesinden, çok sayıda çevrim içi ders içeren eğitim bölümünden, blog için kullanılan içerik yönetim sisteminden ve diğer sayfaların içeriğinden söz ediyoruz.
Bu örnek, yalnızca birkaç sıradan açılış sayfası değil, kodsuz araçlarla tam kapsamlı web siteleri oluşturabileceğinizi kanıtlıyor.
Comet: Serbest Çalışanlar İçin İş Platformu
Kullanılan kodsuz araç: Bubble.

Comet, şirketlerin kalıcı pozisyonlar veya geçici görevler yayımlayabildiği ve bireysel serbest çalışanların bunlara başvurabildiği bir serbest çalışma platformudur.
Platform oldukça işlevseldir. Serbest çalışanların ve şirketlerin işlerini yönetebildiği, geri bildirim verebildiği ve birbirleriyle iş birliği yapabildiği ayrı panolar sunar.
Bu platform, yalnızca bir kodsuz araç kullanarak birden fazla kullanıcı türüne, uygun bir kullanıcı deneyimine, gerçek zamanlı panolara, şablonlara, modüllere ve serbest çalışanlar ile ticari kullanıcılar için karmaşık mantığa sahip iş uygulamaları oluşturabileceğinizi gösteriyor.
More Articles
Chant: Sanatçılar İçin Bir Sosyal Ağ
Kullanılan kodsuz araç: Adalo.

Chant, her türden sanatçının (illüstratörler, fotoğrafçılar, müzisyenler vb.) bir araya gelebildiği, sosyalleşebildiği, etkinlikler düzenleyebildiği ve hatta iş bulabildiği bir platformdur.
İşlevsellik açısından bu, profilinizi doldurabildiğiniz, başkalarının profillerini ziyaret edip inceleyebildiğiniz, gönderiler paylaşabildiğiniz, etkinlikler oluşturabildiğiniz, arkadaşlarınızla sohbet edebildiğiniz ve daha fazlasını yapabildiğiniz eksiksiz bir sosyal ağdır.
Bu örnek, modern kodsuz araçların bir başka önemli yönünü, yani mobil uygulamalar oluşturup bunları Google ve Apple uygulama mağazalarında yayımlayabilme olanağını ortaya koyuyor.
Poshmark: Moda ve Giyim İçin Çevrim İçi Mağaza
Kullanılan kodsuz araç: Wix.

Tanıtmak istediğim son web sitesi, alışveriş altyapısını web sitesi oluşturucu Wix kullanarak çalıştıran e-ticaret mağazası Poshmark'tır.
Altyapı oldukça işlevseldir ve ödeme işlevlerinden envanter yönetimine kadar bir çevrim içi mağazanın ihtiyaç duyabileceği her şeyi sunar.
Beni en çok etkileyen şey, Wix üzerinde oluşturulan e-ticaret mağazalarının herhangi bir kullanıcının kaydolmasına, kendi ürünlerini listelemesine ve mağazada satmasına da olanak tanıyabilmesidir.
Gelecek Kodsuz ve Düşük Kodlu Çözümlerde
En azından ben (kesinlikle) böyle inanıyorum.
Bu araçlar profesyonel bir geliştirme ekibinin yerini hiçbir zaman tutamayacak olsa da küçük işletmelerin gündelik ihtiyaçlarının çoğunu karşılayabilecek ve ürün ekiplerinin hızlı MVP geliştirme ve test süreçleri yürütmesini sağlayacaktır.
Emrinizde bir kodsuz araç bulunması ürünlerinizi daha hızlı oluşturmanıza yardımcı olsa da doğru şeyi oluşturduğunuzdan emin olmanız yine gerekecektir. Bunun için şu konulardaki rehberlerimize göz atabilirsiniz:
- Süreçlerinizi hızlandırmak için doğru ürün geliştirme araçlarını seçmek.
- Minimum Uygulanabilir Ürünleri doğru şekilde geliştirmek.
- Ürün-pazar uyumunuzu ölçmek ve bu uyuma ulaşmak.
- Yazılım geliştirme yaşam döngünüzü oluşturmak.
Bunun gibi daha birçok rehber için bültenimize abone olmayı da unutmayın!




