Günümüzün hızlı tempolu dijital ortamında kullanıcı deneyimi (UX), herhangi bir dijital ürün veya hizmetin başarısı için kritik bir bileşendir. Ancak ekiplerini oluşturması gereken birçok dijital lider, UX Tasarımcısı ve Ürün Tasarımcısı rollerini birbirinden ayırt etmekte hâlâ zorlanıyor ve ekipleri için hangisini işe alacağından emin olamıyor.
Kanada'daki büyük bir finans kuruluşunda dijital tasarım ekibinde tasarım araştırmacısı, stratejist ve lider olarak çalışırken “ürün tasarımcısı ve UX tasarımcısı” konusundaki tartışmalara birçok kez tanık oldum ve bu pozisyon adımlarının tanımları, ayrıca her iki iş tanımı arasındaki temel farklar hakkında çok şey öğrendim.
Ürün yöneticisi, ürün sahibi, proje yöneticisi veya dijital dönüşüm yöneticisiyseniz bu makale, roller arasındaki farkı biraz daha iyi anlamanıza ve ekiplerinizi en uygun beceri setine sahip tasarım profesyonelleriyle oluşturmak istiyorsanız nasıl ilerlemeniz gerektiğini kavramanıza yardımcı olacaktır.
İster mevcut bir ürünün kullanıcı deneyimini iyileştirmek ister kullanıcı ihtiyaçlarına dayalı olarak sıfırdan yeni bir çözüm tasarlamak isteyin, bu iki pozisyonun rollerini ve sorumluluklarını anlamak başarı için kritik önem taşır.
Bugün bildiğimiz hâliyle bu unvanların kökenleri nelerdir?
Her iki iş unvanının da birkaç on yıla yayılan uzun bir geçmişi vardır. Tarihin farklı dönemlerinde ortaya atıldılar ve yorumları zaman içinde değişti.
Ayrıca bölgesel dil farklılıklarının bir iş tanımının diğerine kıyasla ne kadar yaygın olduğunu nasıl etkileyebileceğini göz önünde bulundurdum ve farklı durumlarda işe alınacak ideal rolü anlamayı kolaylaştırmak için her bir rolün görev ve sorumluluklarını yakından inceledim. Gelin bunları biraz daha ayrıntılı ele alalım.
Ürün Tasarımcısı
"Ürün Tasarımcısı" terimi, tasarımcıların hem işlevsel hem de görsel açıdan çekici fiziksel makineler, araçlar ve ekipmanlar oluşturmaya odaklandığı Sanayi Devrimi sırasında ortaya çıktı. Teknoloji ilerledikçe tasarımcılar yazılım ve mobil uygulamalar gibi dijital ürünleri de çalışmalarına dâhil etmeye başladılar. Bunun sonucunda, hem fiziksel hem de dijital ürünleri kapsayan "Ürün Tasarımcısı" terimi ortaya çıktı.
Günümüzde ürün tasarımı; endüstriyel tasarım, kullanıcı deneyimi tasarımı, görsel tasarım ve spekülatif tasarım dâhil olmak üzere çeşitli tasarım disiplinlerini kapsar. Bununla birlikte, son otuz yılda tasarım sektöründe bir uzmanlaşma ayrımı oluşmuş ve fiziksel ürün tasarımı ile kullanıcı arayüzü (UI) tasarımı birbirinden ayrılmıştır. Bu ayrım, IoT tasarımı ve veri görselleştirme gibi yeni alt alanların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Teknoloji, toplum ve ekonomi değişmeye devam ettikçe tasarım alanının da daha fazla gelişmesi ve gelecekte yeni tasarım becerilerinin ortaya çıkması beklenmektedir.
UX Tasarımcısı
"UX Tasarımı" terimi; İnsan Faktörleri Mühendisliği, Mimarlık, Endüstriyel Tasarım ve özellikle İnsan-Bilgisayar Etkileşimi (HCI) gibi akademik disiplinlerin katkıları sonucunda ortaya çıktı. Bilişsel psikolog ve Apple'da tasarımcı olarak çalışan Don Norman, şirketin "Kullanıcı Deneyimi Ofisi"ne liderlik ettiği 1990'larda bu terimi resmî olarak ortaya attı. Odak noktası, kullanıcının ihtiyaçlarını ve deneyimlerini merkeze alan, görsel açıdan çekici, sezgisel ve kullanıcı dostu ürünler oluşturmaktı.
Norman'ın 1988'de yayımlanan etkili kitabı, "Gündelik Şeylerin Tasarımı", kullanıcı merkezli tasarım kavramını tanıttı ve tasarım sürecinde kullanıcının zihinsel modelini anlamanın önemini vurguladı. Norman'ın aralıksız çalışmaları ve yayınları sayesinde "Kullanıcı Deneyimi" terimi yaygınlık kazandı. Norman bu terimi, son kullanıcının bir şirketle, şirketin hizmetleriyle ve ürünleriyle olan etkileşiminin tüm yönlerini kapsayacak şekilde tanımladı. Günümüzde birçok teknoloji şirketi ve dijital ajans, kullanıcı deneyimi tasarımcılarının temel sorumluluklarını genellikle UI tasarımı ve kullanılabilirlik olarak görür; hatta bazen "UX/UI Tasarımcısı" unvanını kullanır. (Her ne kadar UX ve UI konusu tamamen başka bir hikâye olsa da.)
Bununla birlikte, kullanıcı deneyimi tasarımı alanının bu unsurların çok ötesine uzandığını belirtmek önemlidir. Bazı şirketlerde UX tasarımcıları piksel düzeyinde kusursuz kullanıcı arayüzleri tasarlamaktan sorumluyken, diğerlerinde UX tasarımcıları ve UI tasarımcıları için ayrı roller bulunur.
UX tasarımcıları iş ihtiyaçları, bilgi mimarisi, etkileşim tasarımı, prototip oluşturma, kullanılabilirlik testleri ve kullanıcı yolculuğuyla ilgilenirken, UI tasarımcıları daha çok yüksek doğruluklu tel kafeslerin, tipografinin ve animasyonların oluşturulmasıyla ilgilenir ve genel olarak grafik tasarım beceri setine sahip olma eğilimindedir.
UX tasarımcısı ve ürün tasarımcısı rolleri nasıl gelişti?
Artık bu iki iş unvanının kökenlerini bildiğinize göre, bazı kuruluşların neden bir iş unvanını diğerine tercih ettiğini anlayalım.
Have an account? Log In
Çalışma biçimlerindeki değişiklikler
2000'li yılların başlarından önce, yazılım geliştirme ekipleri ağırlıklı olarak tasarım, kodlama ve kalite güvence testi (QA) gibi farklı aşamalardan oluşan, "Şelale" olarak bilinen doğrusal ve sıralı bir modeli takip ediyordu. Ancak bu yaklaşımın verimsizliklerine yanıt olarak bir grup yazılım geliştiricisi, 2001 yılında Çevik Manifesto'yu oluşturdu. Bu manifesto, katı süreçler yerine yinelemeli çalışmayı, artımlı değişiklikleri, sürekli test yapmayı ve iş birliğine dayalı geliştirmeyi vurgulayan bir dizi ilke ortaya koydu.
Çevik yaklaşım, yazılım geliştirme anlayışını proje odaklı bir yaklaşımdan dijital ürün perspektifine taşıyarak büyük bir popülerlik kazandı. Kanban ve Scrum gibi yöntemler yaygınlaştı ve kodu, testlere ve kullanıcı geri bildirimlerine dayalı olarak sürekli artımlı değişikliklerden geçen, gelişen bir dijital ürün olarak ele almaya odaklandı.
Bu değişimin bir sonucu olarak dijital ürün yöneticilerinin ve ürün sahiplerinin dijital ürün geliştirme döngülerine liderlik etmedeki rolleri giderek daha önemli hâle geldi. Bunun sonucunda dijital tasarımcılar da çalışma biçimlerini uyarlamak ve daha "yalın" bir yaklaşım benimsemek zorunda kaldı.
Bazı kuruluşlarda dijital tasarımdan sorumlu pozisyonların unvanları, kapsamlı ön tasarım yerine küçük ve artımlı değişiklikleri vurgulayan yeni ürün geliştirme süreciyle uyum sağlamak amacıyla UX tasarımı'ndan Ürün tasarımı'na dönüştürüldü. "Ürün Tasarımcısı" terimi artık yazılım geliştirmenin Çevik ilkelerini anlayan ve bunlara göre çalışan bir tasarımcı fikrini kapsıyor.
İş unvanlarındaki bölgesel farklılıklar
Her iki iş unvanının da kullanılmasının bir başka makul açıklaması olarak bölgesel farklılıkları önermek istiyorum.
Son 5 yılda Google Trends'te “UX Tasarımı” ve “Ürün Tasarımı” terimlerinin arama hacmini karşılaştırdığımda şu sonuçları elde ettim:
Gördüğünüz gibi Birleşik Krallık, Avustralya, Hindistan, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi bazı İngiliz Milletler Topluluğu ülkelerinde “Ürün Tasarımı” arama terimi için daha yüksek bir arama hacmi bulunuyor; bunun nedeni muhtemelen bu terimin bu ülkelerde sektörde biraz daha popüler olması.
Gerçekleri bilin!
Son birkaç yılda, bu yazı gibi, Ürün Tasarımının UX Tasarımının bir evrimi olduğunu ve tasarımcıların yalnızca kullanıcı ihtiyaçlarına değil, aynı zamanda iş hedeflerine de odaklanmasını gerektirdiğini öne süren pek çok makale yayımlandı. Bu tam olarak doğru değil.
Hatırlamamız gereken şey, UX tasarımcılarının tasarım süreçlerinde iş hedeflerini her zaman dikkate almış olduğudur; dolayısıyla roller arasındaki fark, işi yapmak için gereken beceri setinin kapsamındaki bir evrimi zorunlu olarak ifade etmez.
Ayrıca bazı iş tanımlarına göre şirketler, kimi durumlarda hem etkileşim tasarımı hem de görsel tasarım süreci üzerinde çalışabilecek bir tasarımcıya ihtiyaç duyduklarını belirtmek için “Ürün Tasarımcısı” terimini kullanabilir. Bunu bir tür tam kapsamlı dijital tasarımcı olarak düşünebiliriz. Bu nedenle bu role başvuruyorsanız, işe alım yöneticisinden rolün özel kapsamını açıklamasını istemeyi unutmayın—bu kapsam herkes için aynı değildir!
Hangi rol için işe alım yapmalısınız?
Her iki iş unvanı da problem çözme becerilerini gerektirir ve her iki roldeki kişiler farklı paydaşlarla çalışır. Ayrıca ideal olarak her iki rol de bazı kullanıcı araştırması faaliyetlerini, iş ihtiyaçlarını, kişileri, tasarım odaklı düşünme sürecini ve tasarım araçlarını anlamayı gerektirir.
Hangi iş tanımının kuruluşunuza daha uygun olduğuna karar vermenize yardımcı olacak bazı inceliklerden söz edelim.
UX tasarımcısının rolü ve sorumlulukları
UX tasarımcıları, proje odaklı bir ortamda tasarım odaklı düşünmenin beş adımının tamamında çalışır ve temel olarak kullanıcı dostu çözümler tasarlamaya odaklanır:
- Empati kurun - Kullanıcı araştırması faaliyetleri yürüterek ve UX ısı haritaları, geri bildirim formu gönderimleri ve anketler gibi kaynaklardan elde edilen verileri sentezleyerek kullanıcı kişiliğinizi anlayın
- Tanımlayın - Kullanıcı araştırması faaliyetleri aracılığıyla toplanan tüm bilgileri sentezleyerek çözülmesi gereken doğru problemin ne olduğunu anlayın
- Fikir üretin - Kullanıcı dostu çözümler için beyin fırtınası yapın
- Prototip oluşturun - Çözüm ve kullanıcı akışlarının taslak prototiplerini oluşturmak için Figma ve Sketch gibi araçları kullanın
- Test edin - Çözümlerin kullanılabilirliğini test etmek ve potansiyel müşterilerden geri bildirim almak için kullanıcı araştırması (bazen “UX araştırması” olarak adlandırılır) yürütün.
Bazı kuruluşlarda UX tasarımcılarının, yüksek sadakatli bir tel kafes biçimindeki nihai tasarımı müşteriye teslim edene kadar tüm bu aşamalarda çalışacak genelci olmaları gerekir.
UX tasarımcılarının tipik çalışma ortamı
UX tasarımcıları için tipik çalışma ortamı proje tabanlıdır.
Bu, çoğu projenin bir proje yöneticisi tarafından kapsamının net bir şekilde belirlendiği ve bütçe ile zaman kısıtlarına göre yönetildiği anlamına gelir. Bu durum genellikle dijital ajanslar ve tasarım stüdyoları gibi kuruluşlarda görülür. Projeler çoğu zaman daha kısa ve daha az yinelemeli olma eğiliminde olduğundan, Şelale modeline benzeyen daha az Çevik bir yaklaşımla yürütülür.
UX tasarımcılarının kullandığı araçlar
Tasarım sürecinin farklı aşamalarına uygun olarak UX tasarımcıları, farklı görevleri yerine getirmek için çeşitli araçlar kullanabilir.
UX tasarımcıları, kullanıcı araştırması faaliyetleri için UserTesting, UserZoom, Dscout ve Lookback gibi kullanıcı araştırması araçlarını kullanır. Bu araçlar, UX tasarımcılarının canlı ve moderatörlü testler ya da moderatörsüz ve eşzamansız testler gerçekleştirmesine olanak tanırken, bu tedarikçilerin panellerinden katılımcı seçme imkânı da sunabilir.
Her tür fikir üretme ve beyin fırtınası oturumu için UX tasarımcıları Miro, Mural ve FigJam gibi dijital panoları kullanabilir.
UX tasarımcılarının çözümlerinin prototiplerini oluşturmak için sıklıkla prototip oluşturma araçlarını kullanması gerekir. Bunlar arasında Figma, Marvel, Sketch ve daha fazlası yer alabilir.
Kullanıcı deneyimi sürekli değiştiğinden, becerileri geliştirmeye yönelik kaynaklar bir UX tasarımcısının araç setinde değerli bir yere sahiptir. Web seminerleri, çevrim içi kurslar, UX tasarımı podcast'leri ve videoların tümü, UX tasarımcılarının mümkün olan en iyi çalışmayı sunmasını sağlamak açısından değerlidir.
Son olarak UX tasarımcılarının, çözümlerini müşterilere devretmeden önce belgelendirme araçlarını kullanarak belgelemeleri gerekir. Bu tür çözümler arasında Notion, Confluence ve Google Drive gibi araçlar yer alabilir.
Ortalama UX tasarımcısı maaşı
Glassdoor'a göre ABD'de ortalama bir UX tasarımcısına yıllık yaklaşık $95,549 ödeme yapılır.
Ürün tasarımcısının rolü ve sorumlulukları
UX tasarımcıları gibi ürün tasarımcıları da tasarım odaklı düşünme sürecinin beş adımının tamamında çalışabilir: empati kurma, tanımlama, fikir üretme, prototip oluşturma ve test etme. Bir ürünün kullanıcı deneyiminden, iyi ya da kötü olması fark etmeksizin sorumludurlar.
Temel fark, ürün tasarımcılarının genellikle yazılımı sürekli ve ürün odaklı bir yaklaşımla geliştiren kuruluşların içinde çalışmasından kaynaklanır.
Bu nedenle, günlük toplantılar, sprint değerlendirmesi ve özellik başlangıç toplantıları gibi Scrum Çevik yöntemiyle ilgili seremonilere nasıl katılacaklarını ve bunları nasıl yürüteceklerini anlamaları gerekir.
Ayrıca değişen iş önceliklerini ve kullanıcı dostu çözümler oluştururken belirli iş hedeflerine ulaşmak için çalışmalarını nasıl uyarlayacaklarını anlamaları gerekir. Bu kişiler uzun vadeli çalışır ve ajans ile danışmanlık dünyasında daha yaygın olan “tek seferde tamamla” yaklaşımıyla hareket etmez.
Ürün tasarımcılarının tipik çalışma ortamı
Kuruluşlar içindeki dijital dönüşüm süreçlerinin artması, Çevik yazılım geliştirmenin yaygınlaşmasına yol açtı.
Genellikle ürün tasarımcılarını Çevik metodolojileri kullanan bu tür kuruluşlarda bulabilirsiniz. Bu kuruluşların ölçeği, küçük bir girişim şirketinden büyük ve köklü bir küresel teknoloji şirketine veya finans kuruluşuna kadar değişebilir.
Ürün tasarımcılarının kullandığı araçlar
Ürün tasarımı araçları bir şirketten diğerine büyük ölçüde farklılık gösterir, ancak genellikle UX tasarımcılarının kullanıcı araştırması, fikir geliştirme, prototip oluşturma ve test için kullandığı tüm araçları içerir.
Bunlara ek olarak, farklı web sitelerinin veya mobil uygulamaların bölümlerinde kullanıcı akışlarını zaman içinde daha verimli bir şekilde tasarlamak için kullanılabilen ve geliştiriciler ile tasarımcılar arasında ortak bir anlayış oluşturan bileşenler olan tasarım sistemleriyle çalışmayı da içerebilir.
Bu ortamda ürün yol haritalarını uygulamak için kullanılan Jira veya Asana gibi ürün yönetimi araçlarını anlamak büyük bir artıdır; çünkü bu tür kuruluşlarda yeni özellikler ve hatta yeni ürünler sürekli geliştirilmektedir ve ürün tasarımcılarının bu şekilde çalışan çok disiplinli teslimat ekiplerinde (ör. ekipler, alt ekipler vb.) nasıl çalışacaklarını bilmeleri gerekir.
Ayrıca rekabet ortamı sürekli değiştiğinden, pazar araştırması ve rekabet istihbaratı araçlarını en azından temel düzeyde nasıl kullanacağını bilmek büyük bir avantajdır. Bu tür araçlara bir örnek, dünyanın farklı yerlerindeki finans kuruluşlarında kullanıcı arayüzü tasarımı örnekleri sunan iSky Research'tür.
Ürün tasarımcıları ve UX tasarımcıları, yapılandırılmış ürün tasarımı kursları veya kendilerini yeni fikirler, teknikler ve bakış açılarıyla tanıştıran tasarım konferanslarına düzenli katılım yoluyla sürekli öğrenerek beceri setlerini güncel tutabilirler.
Ortalama ürün tasarımcısı maaşı
Glassdoor'a göre Amerika Birleşik Devletleri'nde ürün tasarımcılarının ortalama yıllık maaşı $76,248'dir.
More Articles
Peki, bir UX tasarımcısı mı yoksa ürün tasarımcısı mı işe almalısınız?
UX tasarımcılarının ve ürün tasarımcılarının rolleri ile sorumlulukları, genellikle faaliyet gösterdikleri çalışma ortamları tarafından şekillendirilir.
Hangi iş unvanıyla işe alım yapmanız gerektiğini kendinize soruyorsanız, genel kural şöyledir: proje bazlı profesyoneller arıyorsanız UX tasarımcılarını tercih etmelisiniz; çevik, ürün odaklı ve sürekli iyileştirme ortamında çalışacak profesyonelleri işe almayı hedefliyorsanız ürün tasarımcıları en uygun seçim olacaktır.
Doğru seçimi yapın.
Birçok kuruluşun UX tasarımcısı ve Ürün Tasarımcısı unvanlarını birbirinin yerine kullandığını ve en başarılı işe alım stratejisini oluşturmak için makalede bahsedilen tüm unsurları gerçekten dikkate almanız gerektiğini unutmamak önemlidir. (İşe alım stratejilerinden söz açılmışken, bu UX tasarımı toplulukları her iki alandaki yetenekli kişilerle ağ kurmak için harika yerlerdir.)
Her iki rolün de harika bir müşteri deneyiminin oluşturulmasına ve daha yüksek müşteri memnuniyeti düzeylerine katkıda bulunduğunu unutmayın—onları temel olarak farklılaştıran şey çalışma ortamıdır.
Gelecekte bu roller içinde daha fazla uzmanlaşma görmemiz muhtemeldir; bu da yeni iş unvanlarının ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu nedenle kendinizi bu trendlerden haberdar etmek her zaman iyi bir fikirdir!
İlgili okumalar
Bu makaleyi faydalı bulduysanız, bunun gibi daha fazla içgörü için Ürün Yöneticisi bültenine abone olun!
