Yalın Girişim Metodolojisi: Nedir & Ne Zaman Kullanılır

2011 yılında Eric Ries, çığır açan kitabı Yalın Girişim'i yazdı.

Neden çığır açan? Çünkü bir girişim kurmaya yönelik yeni bir yaklaşım ortaya koydu ve bu yalın girişim yaklaşımı, kitabın yayımlanmasından 10 yıldan fazla süre sonra hâlâ dünyanın dört bir yanındaki girişimciler tarafından kullanılıyor. Yalın girişim metodolojisindeki “yalın girişim” kısmının ne anlama geldiğini daha iyi anlamak için, son derece popüler olan bu moda sözcüğü inceleyelim.

Yalın ne anlama gelir?

Günümüzde üzerinde çalıştığımız her şey “yalın” olmalı—öyle ki bu ifade herkes için farklı bir anlam taşıyabilir (“İş planını beğendim ama onu biraz daha ‘yalın’ hâle getiremez misin?”); ancak bu ifade, 1970'lerin Toyota'sından ve onların yalın üretim felsefesinden kaynaklanır. Ayrıntılara girmeden söylemek gerekirse, bu felsefenin temel fikri şudur: İş parçası montaj hattı boyunca bir istasyondan diğerine ilerlerken, çalışanlar ona değer katmaya ve her türlü israfı ortadan kaldırmaya çalışır.

Peki girişim aslında nedir?

Çağrıştırdığı şeyin aksine, girişim yalnızca yeni kurulmuş bir şirket değildir. Bir restoran veya kırtasiye dükkânı açabilirsiniz (hatta bu başarılı bir işletme bile olabilir!)—ama bu bir girişim değildir. Şirketinizin yeni yabancı iştirakini yönetmek üzere yurt dışına atanabilirsiniz—bu da bir girişim değildir.

Girişim, muazzam bir büyüme vadeden yeni bir pazar fırsatından yararlanmak amacıyla kurulmuş bir şirkettir.

Yalın Girişim Yaklaşımı ile Geleneksel Girişim Yaklaşımı ve Girişim Olmayan Yaklaşımın Karşılaştırması

Bir şirket açmaya yönelik girişim olmayan yaklaşım şöyledir:

• Bir pazar fırsatı keşfedin
• Birkaç hesap yapın
• Biraz iyimserlik katın
• İşletme kârlı görünüyorsa faaliyete başlayın.

Restoranlar veya muhasebe büroları bu yolun iyi örnekleridir: İşletme, “Yan komşumuz olan rakiplerimizden (yeterince) daha iyiyiz” ve “Yan komşumuz olan rakiplerimiz (potansiyel) müşterilerinin tamamına hizmet veremiyor” düşüncelerinin bir bileşimine dayanır.

Geleneksel girişim yaklaşımı şöyledir:

• Büyüme potansiyeli yüksek bir pazar fırsatı görün (ya da daha iyisi: yaratın!).
• Bu büyümeye tamamen odaklanın.

Asıl sektör oldukça sıradan olabilir. Örnek olarak muhasebe bürolarını ele alalım: Diyelim ki yapay zekâ kullanarak muhasebe sürecinin süresini ve maliyetini büyük ölçüde azaltmanın bir yolunu bulmak istiyorsunuz. Önünüzde büyük bir fırsat görüyorsunuz (teknolojiyi çalışır hâle getirdiğinizde, onu tüm ülkeye, kıtaya, hatta dünyaya yayabilirsiniz), ancak:

a) Rekabetin önünde kalmak için hızlı hareket etmeniz gerekir ve

b) Öncelikle teknolojiyi geliştirmeniz gerekir.

Her ikisi için de paraya ihtiyacınız var. Ancak hiç paranız yok. Nasıl para toplayacaksınız? Bir iş planı yazıp bunu risk sermayedarlarına sunarsınız (“Yapay zekâ tabanlı bir muhasebe yazılımı geliştirmek için kurulacak şirketimin %5 mülkiyeti karşılığında bana 20,000,000 dolar verin.”). Şanslıysanız parayı alırsınız. Daha da şanslıysanız her şeyi yoluna koyar ve birkaç yıl içinde dünya çapında “bugünün küreselleşmiş dünyasında para basma makinesinin en yakın karşılığı olan tescilli yapay zekâ muhasebe platformuyla muhasebe dünyasını altüst eden o muhasebe dehası” olarak tanınırsınız.

Ne yazık ki işler genellikle böyle yürümez.

Muazzam ve belirsiz inanç sıçramanıza bahis oynamaya istekli bir saf bulsanız bile, size 20 milyonun tamamını toplu hâlde vermesi pek olası değildir; ayrıca %5 kadar düşük bir mülkiyet payıyla yetinmesi de beklenmez. Dahası, (büyük bir eğer!) bir şekilde o yapay zekâ muhasebe platformunu geliştirmeyi başarsanız bile, potansiyel müşterilerinizin onu hiç beğenmemesi oldukça muhtemeldir. Sonuç: hiç uğruna büyük bir çaba.

İşte Yalın Girişim yaklaşımı burada devreye girer.

Yukarıda bahsedilen geleneksel yaklaşımın aksine, bu yaklaşımda (kurucu olarak) yalnızca kendi emeğinizle kazandığınız paranın büyük bir kısmını harcamak ve/veya yatırımcıları ikna etmek için elinizden geleni yapmakla kalmaz, aynı zamanda ürününüz pazara çıkmadan önce onu geliştirmeye de çok zaman harcarsınız; Yalın Girişim Yöntemi ise bu büyük riskleri (paranın bitmesi, şirketinizin kontrolünü devretmek, bir ürünü tamamlamak için zaman kaybetmek...) en aza indirmeyi amaçlar.

Kısaca: olumsuz etkileri en aza indirin, olumlu sonuçlar kendiliğinden gelecektir.

Eric Ries, 2000'lerin başındaki dot-com balonunu (ve patlamasını) ve 2008 finansal krizini bizzat yaşadı. Her ikisi de girişim dünyasını derinden etkiledi: Borç verenlerin kendilerinin de parası tükendiği için finansman kuruduğunda, yapım aşamasında umut vadeden bir ürünleri olsa bile girişimler iflas etti.

Ries'i bir girişim kurmaya yönelik yeni bir yaklaşım geliştirmeye motive eden şey buydu.

Yalın Girişim yaklaşımı aşağıdaki ilkelere dayanır:

1. Girişimcilik her yerde

“Girişimcilik” kavramının en özlü tanımı Fransız ekonomist Jean-Baptiste Say tarafından yapılmıştır ve bu tanımı girişimcilik üzerine şimdiye kadar yazılmış en iyi kitaplardan birinin ilk sayfasında bulabilirsiniz: Avusturya ekonomi okulunun gerçek bir efsanesi olan merhum Peter Drucker’ın İnovasyon ve Girişimcilik kitabında.

Peki Say ne dedi? “Girişimci, ekonomik kaynakları daha düşük verimliliğe sahip bir alandan daha yüksek verimliliğe ve daha büyük getiriye sahip bir alana taşır.”

Başlangıçta söylediklerimizi düşündüğünüzde, bir girişim girişimciliğin özüdür: işleri yapma biçimimizi gerçekten değiştirecek fırsatlardan yararlanmaya çalışır ve böylece insanlığı ileri taşır.

En iyi tarafı da şu: fırsatlar her yerde. Muhasebe örneğini düşünün: büyük olasılıkla muhasebeyi tamamen otomatikleştirecek araçlar zaten mevcut ve er ya da geç bir “muhasebe duayeni”, muhasebe dünyasını altüst edecek ve otomatik muhasebeyi herkes için erişilebilir kılacak bir çözüm geliştirecek.

2. Girişimciler her yerde

Jean-Baptiste Say’ın tanımını yalnızca özlü değil, aynı zamanda güçlendirici de buluyorum: fırsatlar her yerde olduğuna göre, hiç kimsenin bunlardan yararlanmaya çalışmaması için bir neden yoktur. Ries bunu da fark etti ve ilkeleri arasına dahil etmeyi seçti. Deneyimleri ona, girişim dünyasının ancak potansiyel girişimcileri bu dünyaya katılmaya teşvik ederse gelişebileceğini gösterdi.

3. Doğrulanmış öğrenme

Bu, yalın girişim metodolojisinin gerçek ve somut bir temel taşıdır; önceki yaklaşımlarda ise bilinmeyene büyük bir inanç sıçraması yapar ve yeni ürününüzü, ürün fikrinizi veya iş modelinizi geliştirdikten sonra başarılı olmasını umardınız. “Doğrulanmış öğrenme”, bitmiş ürününüze giden yol boyunca hâlâ doğru yolda olup olmadığınızı sık sık kontrol etmeye çalışmanız anlamına gelir (yani bunu yalnızca ürününüzü tamamladığınızda yapmazsınız!). Bunu aşağıdaki yinelemeli sırayla gerçekleştirirsiniz:

4. Geliştir-ölç-öğren

“Büyük, cesur, yeni iş fikriniz” büyük bir hedef olabilir (hatta olmalıdır)—sonuçta insanların işleri yapma biçimini değiştirmesi beklenir—ancak geliştirme sürecinin kendisi daha küçük adımlardan oluşmalıdır; böylece her adımdan sonra (potansiyel) pazarınıza bir şey sunabilirsiniz. Bu “şey”e “minimum uygulanabilir ürün” (MVP) denir.

Ries, böylesine temel bir ürünü mümkün olduğunca hızlı oluşturmanızı, seçtiğiniz potansiyel müşterilere göstermenizi, onlardan geri bildirim istemenizi, bu müşteri geri bildirimlerinden mümkün olduğunca çok şey öğrenmenizi ve öğrendiklerinizi ürünün yeni bir sürümüne uygulamanızı ister. Ardından, (yeterince iyi) nihai ürünü oluşturana kadar bu ürün geliştirme döngüsünü tekrarlayın—hem de paranız bitmeden önce!

5. İnovasyon muhasebesi

Klasik proje yönetiminde (“ürün geliştirmek” bir projedir; çünkü “belirli bir sonuca ulaşmak için dikkatle planlanan tek seferlik bir çalışmadır”), temel ölçütleriniz kalite, bütçe ve takvimdir; ana hedefiniz ise projeyi tamamlamaktır. Kilometre taşları, (önceden tanımlanmış) kalite raporları, birim başına maliyet hesaplamaları ve benzeri KPI’lar kullanırsınız.

İşin can alıcı noktası şudur: klasik proje yönetiminde hedefiniz başlangıçtan itibaren önceden tanımlanmıştır. Ancak ürün geliştirirken hedefiniz (yani bitmiş ürün) genellikle önceden tanımlı değildir (tanımlanamaz da). Bu nedenle ürün geliştirme projelerinde KPI’larınızı uyarlamanız gerekir.

Yalın girişim sürecinde, çözümünüzün ne kadar yenilikçi olduğunu (unutmayın: insanların işleri yapma biçimini değiştirecek yenilikçi bir ürün, hizmet veya iş modeli oluşturmayı amaçlıyorsunuz) ve pazarda ne kadar olumlu karşılandığını gösterecek KPI’ları seçersiniz (çünkü her MVP, sonraki yinelemesiyle bağlantılı olarak müşteri geri bildirimi toplamak ve ideal olarak girişiminizi ayakta tutacak bir miktar gelir elde etmek amacıyla pazara sunulacaktır.)

Bu arada—henüz bilmiyorsanız, nakdinizin tükenmesi girişimlerin başarısız olmasının EN önemli nedenidir.

Takip etmeyi seçtiğiniz KPI’lar büyük ölçüde ürüne bağlıdır ve her MVP yinelemesinde yeniden belirlenmelidir; ancak yapay zekâ destekli muhasebe örneğimizi kullanırsak, anlamlı KPI’lar şunları içerebilir:

• Kaç müşteriyle görüştünüz?
• Hangi özellikleri farklı sürümlerle test ettiniz? (Örneğin, eski MVP’nizi alın ve “giriş yapmaya gerek kalmadan akıllı telefonla faturaları tarama” gibi yeni bir özellik ekleyin—ancak bu özelliği kitlenizin yalnızca bir bölümüne gösterin ve ardından bu kitlenin tepkisini, faturaları taramak için hâlâ giriş yapmak zorunda olan diğer grubun tepkisiyle karşılaştırın.)
• Kaç özelliği doğruladınız ve hangi “kesinlikle yapılmaması gerekenleri” ve “kesinlikle yapılması gerekenleri” öğrendiniz?

Yalın Girişim Metodolojisinden Neler Öğrenebilirsiniz?

Yalın Girişim Ürün Geliştirmenin 1+3 Adımı

İster serbest çalışma kariyerine yeni başlayan genç bir ürün geliştiricisi olun, ister girişimcilik dünyasına adım atan deneyimli bir profesyonel olun ya da kurumsal bir ürün geliştirme bölümünün başında bulunup işleri biraz hareketlendirmek isteyin—yalın girişim metodolojisi birçok farklı alanda uygulanabilir (iyi bir metodolojinin yapması gerektiği gibi). Ancak her metodolojide olduğu gibi, onu uygulayıp uygulayamayacağınızı, nasıl uygulayabileceğinizi ve muhtemelen hangi sonuçları üreteceğini kontrol etmeniz gerekir.

Adım 0: Yalın girişim metodolojisini kullanmanın sizin için anlamlı olup olmadığına karar verin

Bir yöntem her zaman bir araçtır ve asla kendi başına bir amaç olmamalıdır.

Daha önce belirttiğimiz gibi, yalın girişim metodolojisi girişimcilik dünyasından doğmuştur. Bir girişim, insanların iş yapma biçimini değiştirecek bir ürün, hizmet veya iş modeli oluşturmayı ve bunu hızlı bir şekilde gerçekleştirmeyi amaçlar. Dolayısıyla, yalın girişim metodolojisini kullanmanız ancak amacınız böyle bir ürün oluşturmaksa anlamlı olabilir.

Girişim tarafından oluşturulması öngörülen bir şey inşa etmeyi planlıyor olsanız bile, gerçekten yalın bir girişim olarak faaliyet gösterebilmek için doğru ortamı oluşturup oluşturamayacağınız konusunda net olmanız gerekir.

Büyük bir otomotiv şirketinin ürün geliştirme bölümünde ürün yöneticisi olarak çalışırken, ne geliştirdiğimiz ürünler ne de içinde çalıştığımız ortam girişimlere hiç benzemiyordu. Bu, odağın her zaman kalite, güvenilirlik ve genel ürünün düzenli, aşamalı iyileştirmeleri olduğu yerleşik bir sektördü.

Dolayısıyla kurumsal bir ortamda çalışıyorsanız ve patronunuz (her moda sözcüğe duydukları sevgiyi hatırlayın!) sizden “Bir sonraki ürünümüz için yalın bir yaklaşım geliştir” diye isterse alarm zilleri çalmalıdır!

Böyle bir görevi yalnızca şu koşullarda kabul edin:

a) Bu ürünün gerçekten çığır açıcı olması ve

b) Gerçek bir girişim ortamı kurmanıza olanak sağlayacak bir yetki almanız: kendi ekibiniz (sizin seçtiğiniz kişilerden oluşan), kendi bütçeniz, kendi fiziksel alanınız (şirket tesislerinizin dışında) ve kurumsal standartlara uymak zorunda kalmadan her konuda karar verme yetkiniz.

Ayrıca (ve en önemlisi!), girişimde yer aldığınız sürece kurumsal görevinizden uzaklaştırılmanız, herhangi bir maaş veya başka bir kurumsal yan hak almamanız gerekir. Yalnızca böyle bir düzenleme, sürece dahil olan herkes için doğru teşvikleri sağlayacaktır.

Adım 1: Yalın girişimin 5 ilkesini yaşama geçirin

Burada yeni bir şey yok; yalnızca giriştiğimiz her şeyin, bizim durumumuzda yalın girişim ilkelerinin üzerine inşa edilmesi gerektiğini hatırlatıyoruz.

Adım 2: Oluştur-ölç-öğren döngüsünü kullanın (ve mümkün olduğunca hızlı hızlandırın!)

Bir MVP'yi hızlıca oluşturmak, temel varsayımlarını ölçmek, müşteri geri bildirimlerini değerlendirmek ve ardından Eric Ries'in ifadesiyle “yön değiştirin veya sebat edin” (yani ya bir sonraki MVP'nin ürün özelliklerini yeniden ayarlayın ya da mevcut yolda devam edin) başka bir şeydir. Ancak bu, gerçeğin yalnızca yarısıdır.

Diğer yarısı ise şudur: Bir girişim faaliyetini sürdürmek paraya mal olur ve sizin yalnızca sınırlı miktarda paranız vardır (“pist süreniz”). Bu nedenle, oluştur-ölç-öğren döngüsünün mümkün olduğunca çok yinelemesini pist sürenize sığdırmanız gerekir. Bu döngüyü son hızla işletin ve girişiminizi sürdürülebilir bir işletmeye dönüştürün!

Adım 3: “Yalın Girişim” hakkındaki tüm materyalleri edinin, ödünç alın, kopyalayın ve bulabildiğiniz tüm ipuçlarını deneyin

Yalın Girişim metodolojisini uygulama konusunda ciddiyseniz, onunla ilgili her şeyi öğrenme konusunda kendinizi geliştirseniz iyi olur. Bu makalede Yalın Girişim'in yalnızca temel kavramlarına değindik. Daha derinlemesine bilgi edinmek için Yalın Girişim metodolojisiyle ilgili bulabildiğiniz her şeye ulaşın ve onu ürün geliştirme sürecinizde en iyi şekilde nasıl uygulayabileceğinizi belirleyin.

Ayrıca “müşteri geliştirme” yaklaşımını savunan ve Yalın Girişim hareketinin öncülerinden olan Steve Blank'in çalışmalarını tavsiye ederim. Bir diğer ilgi çekici komşu alan ise hareketin öncülerinden bazılarının “Play Bigger” ekibi olduğu “kategori oluşturma” alanıdır.

Kapanıştan Önce Birkaç Not...

Ele aldıklarımızı tekrar edip bir özet yazmak yerine, sizinle birkaç ek ipucu paylaşmama izin verin:

• Kurumsal ortamınızda bir “kurum içi girişim” kuruyorsanız, durumunuzu desteklemenize yardımcı olabilecek başka bir husus daha var: girişiminizin ana şirketinizden tamamen farklı bir marka adı altında faaliyet göstermesine izin verin. Böylece taraflardan hiçbiri diğer tarafın kararlarından (kamuoyu önünde) etkilenmez.

• Ürün fikirleri ararken, bariz/bariz olmayan sorunlar ile bariz/bariz olmayan yanıtları karşılaştıran bir matris kullanın. “En uygun nokta” şunları bulmaktır:
  • bariz sorunlara bariz olmayan çözümler—seyahat ederken oldukça sıradan olan “Seyahat ederken nerede uyuyacağım?” sorununda devrim yaratan Airbnb veya Couchsurfing’i düşünün.
    
    veya,
  • bariz olmayan sorunlara bariz çözümler (kullanmayacağınız zaman vazgeçmek istemeyeceğiniz, ön cama entegre edilmiş Škoda park bileti tutucusu gibi).
• Ürününüzün ilerlemesini ölçmek için KPI’ları/metrikleri seçerken bunların “3 A”yı karşılamasına dikkat edin:
  • Eyleme geçirilebilir: Bu KPI ürünümü geliştirmeme yardımcı oluyor mu (örneğin web siteme geri gelip yeni ürün sürümümü indiren kişi sayısı) yoksa yalnızca gösteriş amaçlı bir metrik mi (zavallı bir tweet’in aldığı beğeni sayısı)?
  • Erişilebilir: Ekibimdeki herkes KPI’ları kolayca çıkarabilir mi, yoksa hiç kimsenin uğraşmak istemediği karmaşık bir işlem mi söz konusu ve bu nedenle doğrulama yalnızca nadiren mi yapılabiliyor?
  • Denetlenebilir: KPI’lardan elde edilen içgörülere kolayca itiraz edilebilir ve gerçeklikle kontrol edilebilir mi? Aylık indirme sayısını kolayca kontrol edebilirim; oysa anonim bir form aracılığıyla doldurulan “genel müşteri memnuniyeti” gibi bir KPI’ı yorumlamak çok daha zordur.

Daha derinlemesine incelemek ister misiniz? Aşağıdaki makalelere göz atın:

• Yalın Girişim Her Şeyi Neden Değiştiriyor?
• Yalın Girişim Metodolojisi Nedir?
• Ürün Tasarımına Giriş: Daha Bağlayıcı Deneyimler Nasıl Oluşturulur?

Bu makaleyi beğendiniz mi? En yeni ürün yönetimi içgörülerini doğrudan gelen kutunuza almak için bültenimize abone olun.