Ik heb persoonlijk gezien hoe duizenden productmanagers de overstap maakten naar productmanagement op afstand, allemaal als gevolg van de coronapandemie.
De overstap van productmanagement op één locatie naar productmanagement op afstand kan ongelooflijk moeilijk zijn, vooral als jij en je teamgenoten dit nog nooit eerder hebben gedaan.
Ik kan persoonlijk bevestigen hoe zwaar het is—hoewel ik eerder ervaring heb met werken met teams op afstand, ben ik zelf nooit productmanager op afstand geweest.
Terwijl ik deze overstap naar productmanagement op afstand maak, heb ik een aantal beste werkwijzen voor productmanagement geleerd die ik graag wil delen, zodat jouw eigen overstap ook veel soepeler verloopt. Ik hoop dat je van mijn fouten leert en inspiratie haalt uit mijn eigen werkwijzen.
Er is veel algemeen advies voor het opbouwen van teams op afstand, maar hieronder bespreek ik drie aandachtsgebieden die specifiek van belang zijn voor de productmanager die onlangs op afstand is gaan werken:
- Hoe werk je op afstand met klanten?
- Hoe werk je op afstand met teamgenoten?
- Hoe werk je onder deze nieuwe omstandigheden met jezelf?
Laten we erin duiken.
Werken met klanten bij productmanagement op afstand
Werken met klanten is nog nooit zo moeilijk geweest als nu. Door aanzienlijke verschuivingen in macro-economische trends zijn de prioriteiten en gewoonten van je klanten veranderd. Feedback over je product krijgen is niet meer zo eenvoudig als vroeger.
Maar het is belangrijker dan ooit om samen met je klanten te werken en hun waarde te leveren. Ze hebben het moeilijk, en jij verkeert in een goede positie om hun problemen te verlichten. Laten we daarom bespreken hoe je het beste met je klanten kunt werken wanneer je niet langer hun hoogste prioriteit bent.
Empathisch contact leggen
Wees ten eerste empathisch. Realiseer je dat ze het druk hebben en dat jij niet langer bovenaan hun gedachtenlijst staat.
Neem contact op om te vragen hoe je kunt helpen, ongeacht of dat via je huidige product gebeurt of niet. Vraag wat op dit moment echt hun hoogste prioriteit heeft, zelfs als jij dat niet bent. Doe dit met oprechte compassie en nieuwsgierigheid.
Hier is een voorbeeldbericht dat ik naar mijn klanten heb gestuurd:
“Hoi James, ik hoop dat jij en je dierbaren veilig en gezond blijven. Ik begrijp dat het momenteel nogal hectisch is en ik realiseer me dat je het druk hebt. Ik weet zeker dat je prioriteiten zijn veranderd, en ik wil die prioriteiten ondersteunen. Ik zou graag meer willen weten over de problemen waar je momenteel aan werkt. Laat iets van je horen als je daar tijd voor hebt!”
Vat het niet persoonlijk op als ze helemaal niet reageren—nogmaals, de kans is groot dat jij momenteel niet hun prioriteit bent en dat ze andere problemen hebben om op te lossen.
Maar stel dat je klanten wel op je bericht reageren.
Je krijgt een van twee soorten reacties. Ofwel bestrijden ze een probleem waarbij je niet kunt helpen, ofwel pakken ze een nieuwe uitdaging aan waarbij je wel kunt helpen.
Wat als je klanten je nu niet nodig hebben?
Stel dat je geen van je klanten meer kunt helpen.
Dat is niet erg. Doe een stap terug en bereid je voor op de toekomst.
Investeer in het wegwerken van een groot deel van de technische schuld die zich mogelijk in je product heeft opgehoopt. Misschien heb je bijvoorbeeld een paar functies gebouwd op een manier die niet schaalbaar is. Dit is dan het moment om ze schaalbaar te maken!
Op dezelfde manier kun je beginnen met investeren in platformmogelijkheden die op de toekomst zijn gericht en al je producten ten goede komen. Nu is bijvoorbeeld een goed moment om je APIs open te stellen, zodat anderen in de toekomst met jou kunnen integreren. Ook is dit een goed moment om te investeren in robuustere gegevensregistratie en instrumentatie. En het is een goed moment om je achterstand aan belangrijke maar niet urgente taken aan te pakken, of het nu gaat om het opschonen van je documentatie of het opnieuw op één lijn brengen van al je React-frontendcomponenten voor meer consistentie.
Wat als je klanten je nu wel nodig hebben?
Laten we het omgekeerde scenario bekijken. Stel dat je klant reageert met een nieuwe prioriteit die je kunt aanpakken. Als ik zeg “iets dat je kunt aanpakken”, kan het gaan om iets dat enigszins buiten je expertisegebied ligt, waardoor je jezelf moet uitdagen om in die behoefte te kunnen voorzien.
Gillette is bijvoorbeeld een fabrikant van mesjes en scheermessen. Maar er is momenteel enorme vraag naar gezichtsschermen. Gillette is overgestapt op het maken van gezichtsschermen en desinfecterende middelen, om de gemeenschappen waar het bedrijf deel van uitmaakt te kunnen ondersteunen. Het bedrijf benut zijn productiecapaciteiten, toeleveringsketen en distributiemogelijkheden om op een manier impact te creëren die voorheen geen prioriteit had.
Zoek op dezelfde manier naar manieren om de handen uit de mouwen te steken. Je zult jezelf moeten overstijgen, en dat doet pijn, maar het is de moeite waard. Duik erin en laat zien dat je er bent om samen met je klanten brandjes te blussen.
Een uitdaging waarmee je te maken krijgt, is dat je klanten misschien niet duidelijk weten wat hun problemen zijn. Ze zijn mogelijk zo gestrest of afgeleid door hun huidige situatie dat ze niet veel details met je kunnen delen.
Je zult proactief moeten zijn. Verwacht niet dat mensen je enquêtes beantwoorden of je telefoontjes opnemen. Verwacht ook niet dat klanten je nog langer toestaan om op locatie mee te kijken met hun gebruikers.
Een manier om proactief te zijn, is je team voor gebruikersonderzoek weg te halen bij nieuwe onderzoeksinitiatieven en het in plaats daarvan in te zetten bij het klantenserviceteam. Ze kunnen grote hoeveelheden binnenkomende problemen tegenkomen die ze nog niet eerder hebben gezien, en ze kunnen helpen nieuwe inzichten en nieuwe richtingen voor je product te ontsluiten.
Zodra je de nieuwe pijnpunten hebt geïdentificeerd, is het tijd om ze aan te pakken. Probeer ze niet als een volledig uitgewerkt product te behandelen, maar pak ze aan als een hackathon.
Tijd is van essentieel belang, en hoe sneller je iets kunt leveren dat bruikbaar is voor je klanten die het moeilijk hebben, hoe meer impact je in de wereld kunt creëren. Zo zijn fintechbedrijven zoals PayPal en Square overgestapt op het uitbetalen van stimuleringscheques van de Amerikaanse overheid.
Een ander voorbeeld is dat meerdere bedrijven zijn begonnen met het verzamelen van lijsten met openstaande vacatures en werknemers die onlangs zijn ontslagen. De lijsten zijn niet fraai en ze zijn niet geautomatiseerd, maar ze voorzien wel in de behoefte.
Een ander voorbeeld van een relevante koerswijziging is de socialemedia-app SocialMama, die is overgestapt op een nieuwe functie genaamd Expert Program. Hiermee kunnen moeders contact opnemen met artsen, tandartsen en andere gezondheidsexperts.
Wat is jullie unieke kerncompetentie, en hoe kun je die vanuit een ander perspectief inzetten om impact te creëren voor je klantenbestand? Wat is de snelste manier waarop je waarde kunt leveren?
Het zal vreemd aanvoelen om veel van je gebruikelijke werkwijzen overboord te gooien. Maar dat is nu juist het punt: dit is geen normale tijd meer.
Misschien begin je functionaliteit te leveren zonder specificaties en ontwerpen. Misschien beschik je niet over solide statistieken die de ROI van je product onderbouwen. Misschien heb je iets uitgebracht zonder geautomatiseerde testgevallen uit te voeren, gegevens bij te houden of A/B-tests te doen.
Dat is oké. Richt je gewoon op het helpen van je klanten om deze brand te doorstaan.
Help je klanten nu, in deze moeilijke tijd, te groeien en zij zullen er zeker voor zorgen dat je bedrijf nog vele jaren groeit.
Samenwerken met teamgenoten bij productmanagement op afstand
Productmanagers staan of vallen met hun teams, en het is cruciaal dat productmanagers nauw afgestemd blijven met elk van hun teamgenoten. Productmanagement op afstand is echter bijzonder moeilijk, omdat communicatielussen aanzienlijk zwakker zijn dan vroeger.
Je kunt niet meer even naar iemands bureau lopen om te praten en je kunt een probleem niet meer tijdens de lunch bespreken. Je kunt niet langer snel andere mensen bij bestaande groepsgesprekken betrekken.
Hoewel videoconferenties en virtueel samenwerken bestaan, mis je nog steeds veel van de nuances en signalen die voor een productmanager van belang zijn: de lichaamstaal van mensen, hun aandacht en hun blikken in de ruimte.
Begin met empathie om het probleem van coördinatie op afstand aan te pakken.
Persoonlijk contact met teamgenoten
Iedereen worstelt met trauma en verdriet, omdat we allemaal ons gevoel van normaliteit en stabiliteit zijn kwijtgeraakt.
We zouden graag weer op kantoor zijn en zij aan zij werken, maar dat is niet langer mogelijk. We verlangen naar onze vroegere gewoonten waar we geen toegang meer toe hebben. Werk voelt minder levendig, omdat je niet meer kunt optrekken met naaste collega's.
Help de emotionele wonden van je teamgenoten te verzachten door oprecht en kwetsbaar te zijn.
Neem proactief contact op met teamgenoten om regelmatig te vragen hoe het met hen gaat als mens, en niet als middel. Vraag naar hun gezondheid en naar wat hen van dag tot dag zorgen baart.
Zorg ervoor dat ze er emotioneel goed voor staan en dat ze de missie van je bedrijf en je product nog steeds begrijpen. Verdiep je in de problemen waarmee ze te maken hebben en kijk hoe je hen kunt helpen obstakels weg te nemen.
Als productmanager ben je het kloppende hart van je team. Het is cruciaal dat je nu investeert in emotionele inspanning om mensen gemotiveerd en betrokken te houden.
Persoonlijke verbindingen helpen natuurlijk, maar ze zijn geen perfecte oplossing voor alles. Je zult ook je zachte vaardigheden op het gebied van coördinatie moeten aanscherpen.
Effectieve communicatie binnen teams op afstand
Neem de mentale belasting van mensen weg door proactief te communiceren, tot het punt waarop je misschien het gevoel krijgt dat je jezelf herhaalt. Zorg voor effectieve vergaderingen door de agenda vóór de vergadering te delen, de agenda vervolgens aan het begin van de vergadering opnieuw te benoemen en aan het einde van de vergadering samen te vatten aan de hand van de agenda.
Het kan repetitief aanvoelen, maar herhaling helpt om normaliteit en consistentie te creëren. Herhaal jezelf steeds opnieuw. Als je het gevoel hebt dat je te veel berichten moet delen, overlaad je het team waarschijnlijk — denk dus goed na over de ene of twee boodschappen die er echt toe doen en benadruk die keer op keer.
Over vergaderingen gesproken: zorg ervoor dat je de notulen documenteert. Zodra de vergadering voorbij is, verstuur je de notulen direct, met een lijst met actiepunten: wie doet wat en tegen wanneer. Bewaar vervolgens een kopie van de notulen op een openbaar toegankelijke plek, zodat iedereen een gezamenlijk referentiepunt heeft.
De uitdaging van productmanagement op afstand is dat mensen gemakkelijk niet meer op één lijn kunnen zitten zonder dat je merkt dat dit is gebeurd. Houd er rekening mee dat je teamgenoten vanzelf van de gezamenlijke koers zullen afdrijven, omdat dat nu eenmaal menselijk is. Je teamgenoten doen dat niet expres en zijn niet kwaadwillend. Het is momenteel gewoon echt een moeilijke tijd om te werken, en het is gemakkelijk om niet meer op één lijn te zitten.
Doe dus wat je kunt om je gedachten en beslissingen te documenteren.
Wanneer je een boodschap deelt, zorg er dan voor dat die meerdere keren wordt herhaald. Gebruik Zoom, Slack en e-mail om deadlines en prioriteiten te communiceren.
Prioriteiten op afstand delen
Productmanagement op afstand draait niet alleen om ervoor te zorgen dat de dagelijkse processen soepel verlopen. Momenteel zijn veel productmanagers bezig met kwartaalplanning, wat betekent dat wij verantwoordelijk zijn voor het samenstellen van routekaarten en strategiedocumenten.
Terwijl we door deze turbulente tijden heen werken, zullen onze prioriteiten zeer snel verschuiven. In onzekere tijden als deze is het veel belangrijker dat je transparant en communicatief bent dan dat je gepolijst overkomt. Deel je eerste gedachten, ook als ze nog niet af zijn, zodat anderen weten welke richting je op gaat.
Ik geef toe dat ik me vroeger enigszins ongemakkelijk voelde bij het delen van mijn routekaart totdat ik alle benodigde input had ontvangen van Verkoop, Accountbeheer, Implementaties, Ondersteuning, Engineering en Ontwerp.
Maar die luxe hebben we niet meer. Iedereen beschikt over andere informatie en we hebben geen tijd om standaardprocessen op gang te laten komen.
Daarom heb ik onlangs een zeer ruwe routekaart gedeeld.
Die zag er helemaal niet gepolijst uit — er stond geen bedrijfsbranding op, hij stond niet in een prachtige presentatiedeck en bevatte geen duidelijke inschatting van opbrengsten of kosten.
In plaats daarvan bevatte elk item een eerlijke inschatting van hoe zeker (of onzeker) ik was en de reden waarom ik vond dat we dat item moesten aanpakken. Het gaf mensen de ruimte om de hiaten in mijn kennis aan te vullen, zodat we gezamenlijk konden bepalen waarop we onze inspanningen moesten richten.
Hier is een link naar dat sjabloon. Het is niet prachtig, maar het vormde intern de aanleiding voor veel goede gesprekken en hielp me blinde vlekken te ontdekken waarvan ik me eerder niet bewust was.

Een ander voorbeeld van hoe je strategische richtingen vroeg en regelmatig kunt delen: een van mijn collega's organiseert nu virtuele wekelijkse vragenuurtjes, waar iedereen kan binnenlopen om vragen te stellen over bestaande functionaliteit en over de toekomst van haar producten.
Open forums voor communicatie en debat zijn cruciaal, omdat een van je teamgenoten mogelijk over belangrijke nieuwe context beschikt die jij eerder niet had.
Sta ervoor open dat je routekaart ter discussie wordt gesteld. We zitten hier allemaal samen in.
Als productmanager op afstand met jezelf werken
Vergeet niet om goed voor jezelf te zorgen te midden van al deze veranderingen! Jij bent momenteel de belangrijkste hulpbron waar je gebruik van kunt maken. Ik bespreek de volgende manieren om voor jezelf te zorgen:
- Plan tijd voor jezelf in
- Bescherm jezelf tijdens het werk
- Zorg voor je lichaam en geest
- Blijf verbonden met dierbaren
- Blijf bedachtzaam, reflectief en proactief
Plan tijd voor jezelf in
Zorg er allereerst voor dat je tijd voor jezelf vrijmaakt.
Het feit dat je huis ook je kantoor is, betekent niet dat je eindeloos moet werken. Creëer rituelen om grenzen te trekken tussen werktijd en niet-werktijd en houd je daaraan.
Je rituelen kunnen zo eenvoudig zijn als een wandeling maken wanneer je aan het werk gaat en nog een wandeling maken wanneer je stopt met werken. Ze kunnen zo complex zijn als een trainingsroutine, plus thee, plus meditatie, plus het bijhouden van een dagboek. Welk ritueel voor jou ook werkt, zorg ervoor dat je twee sets creëert: één om de overgang van niet-werken naar werken te markeren en één om de overgang van werken naar niet-werken te markeren.
Dit is mijn ochtendritueel. Ik word om 7.30 uur wakker en zet twee koppen koffie—één voor mezelf en één voor mijn vriendin. We maken samen ontbijt en eten in stilte. Daarna was ik de koppen en borden af, omdat dat voor mij een kalmerend ritueel is. Zij leest het nieuws hardop voor, zodat ik kan luisteren terwijl ik de afwas doe. Daarna trekken we werkkleding aan (ja, ook al zijn we nog steeds thuis!) en gaan we aan de slag met ons werk.
Mijn avondritueel verloopt als volgt. Ik zet mijn Slack-status op “afwezig” en “meldingen dempen” en ga vervolgens met mijn vriendin wandelen. Als we terugkomen, trekken we weer onze pyjama aan en maken we avondeten. Na het eten mogen we niet meer aan een van onze werkdingen beginnen—we zijn dan in de privémodus en houden elkaar eraan om werkvrij te blijven totdat we bij het ritueel van de volgende ochtend zijn aangekomen.
Rituelen zijn belangrijk om je brein te laten beseffen dat het tijd is om te beginnen of dat het tijd is om de dag af te sluiten. Zonder de fysieke markeringen van kantoor en zonder omringd te zijn door onze collega's, kunnen we gemakkelijk door onze computers gevangen worden gehouden en eindeloos in de werkmodus blijven. Trap niet in die val!
Hier is een snelle afbeelding van hoe dat eruitziet in mijn agenda.

Dit zijn mijn agenda-instellingen.

En hieronder staan mijn Slack-instellingen.
Bescherm jezelf tijdens het werken
Ten tweede: zorg er tijdens het werken voor dat je jezelf als werkende beschermt.
Zorg ervoor dat je een werkomgeving hebt die voor jou werkt. Als er anderen bij je wonen (bijvoorbeeld huisgenoten, partners, echtgenoten, kinderen enzovoort), zorg er dan voor dat je een bepaalde grens hebt die je in staat stelt je te concentreren. Bespreek samen de basisregels om ervoor te zorgen dat je niet gek wordt.
Vergeet niet om een ergonomische werkomgeving te creëren! Omdat velen van ons voor het eerst vanuit huis werken, is het gemakkelijk om te vergeten dat de hoogte van je monitor en stoel goed moeten zijn afgesteld.
Zorg er ook voor dat je tijd hebt voor geconcentreerd werk. Het is maar al te gemakkelijk om verstrikt te raken in eindeloze e-mails en Slack-berichten of in een nooit eindigende reeks Zoom-gesprekken. We zijn tenslotte productmanagers; we zitten bijna altijd in vergaderingen.
Maar je moet nog steeds strategisch en doordacht te werk gaan. Zorg ervoor dat je blokken tijd hebt voor geconcentreerd werk. Bedenk dat je telkens wanneer je van context wisselt, aanzienlijk momentum verliest. Annuleer waar mogelijk vergaderingen die je initiatieven niet vooruithelpen. Als je vergaderingen moet bijwonen, probeer ze dan te bundelen in een bepaald tijdstip van de dag of een bepaalde dag van de week, zodat je buiten dat vergaderingsblok tijd hebt om je te concentreren.
Zorg voor je lichaam en geest
Ten derde: zorg voor je persoonlijke gezondheid. Mijn doel is hier niet om te doen alsof ik een berispende moeder ben, maar om je er voorzichtig aan te herinneren dat je brein niet werkt als je lichaam niet goed functioneert—en dat het moeilijker dan ooit is om je lichamelijke gezondheid op peil te houden.
Probeer gezond voedsel te vinden wanneer dat kan. Zoek naar prettige manieren om te bewegen, zelfs binnen je huidige beperkingen. Maak tijd vrij om te mediteren.
Laat de nieuwscyclus niet je brein overnemen, ongeacht of het nieuws over het coronavirus, de economie of je sector gaat.
Ik blijf op de hoogte en houd toch enige afstand door mijn informatie zorgvuldig te selecteren. Ik heb me voor 99% van mijn nieuwsbrieven uitgeschreven en volg geen enkele politicus meer op sociale media. Het enige nieuws dat ik ontvang, komt uit mijn ochtendritueel, van mijn ouders en van mijn broer.
Blijf in contact met je dierbaren
Over familie gesproken: mijn vierde suggestie is dat je voor je sociale leven zorgt.
Hoewel fysieke isolatie belangrijk is, is het cruciaal dat je verbonden blijft met de mensen om wie je geeft. Maak regelmatig tijd om met je familie af te spreken, ook als dat via Zoom is. Ik heb bijvoorbeeld elke zondagavond om 21.00 uur een vast Skype-gesprek met mijn familie, en dat is ongelooflijk geruststellend. Elke twee weken heb ik een vast Google Hangouts-gesprek met een bepaalde groep vrienden.
Dit is ook een goed moment om opnieuw contact te zoeken met mensen met wie je al een tijdje niet hebt gesproken. We zijn er tenslotte allemaal nog!
En zoek ook actief contact met je collega's. Een deel van productmanagement op afstand bestaat uit het creëren van ruimte om nieuwe teamrituelen op te zetten, zoals virtuele borrels en virtuele keukentafelgesprekken.
Mijn engineeringteam heeft bijvoorbeeld om de dag een Zoom-bijeenkomst bij de “waterkoeler”, zodat we wat kunnen bijpraten. Mijn collega-productmanagers en ik hebben elke week een roulerend koffiemoment, zodat we elkaar beter leren kennen. Mijn productteam heeft een ritueel met de “vraag van de week” en het “woord van de week”, zodat we contact kunnen maken en over iets kunnen praten dat niets met werk te maken heeft.
Blijf bedachtzaam, reflectief en proactief
En wees tot slot bedachtzaam en doelgericht bij je nieuwe gedrag.
Beoordeel grondig hoe je in deze nieuwe omgeving werkt en voer elke dag een retrospectieve analyse op jezelf uit. Je wilt antwoorden kunnen vinden op vragen als deze:
- Ben je een ochtendmens of een avondmens?
- Werk je in korte uitbarstingen of in lange periodes?
- Heb je meer of minder behoefte aan sociaal contact?
- Kun je jezelf motiveren of heb je iemand nodig aan wie je verantwoording aflegt?
Het is allemaal zwaar werk, maar door bedachtzaam te zijn zorg je ervoor dat je goed voor jezelf, je dierbaren, je teamgenoten en je klanten zorgt.
Tot slot
Hoewel dit een ongelooflijk moeilijke tijd is om productmanager te zijn, hebben we allemaal zoveel te leren en kunnen we onze producten en teams veerkrachtiger maken.
Door empathisch, proactief en bedachtzaam te zijn, kunnen we onszelf verder ontwikkelen in deze periode van grote stress.
En zodra we hier doorheen zijn—want ja, hier komt een einde aan!—komen we er aan de andere kant uit met betere patronen en gedragingen.
Houd vol, blijf sterk en weet dat we hier allemaal samen doorheen gaan!

