UX tasarımında araştırma: Sezgisel deneyimler nasıl oluşturulur

Kullanıcı deneyimi tasarım sürecinde UX araştırmasından söz edildiğinde, nitel içgörülerin toplanmasının pratik yönlerine çok fazla önem verilir: kullanıcı görüşmeleri nasıl gerçekleştirilir, kullanılabilirlik testleri nasıl yapılır vb. Kullanıcı araştırması yöneticisi olarak, içgörülerinizi topladıktan sonra gerçekleşen her şeyle ilgili tavsiyelerin ürün tasarım sürecinde büyük ölçüde eksik olduğunu fark ediyorum. 

Bu önemlidir çünkü açık konuşmak gerekirse, kullanıcılardan toplanan bilgi parçalarını nasıl anlamlandırdığınız ve bunları ürün tasarımına nasıl entegre ettiğiniz, UX araştırmasının sihridir. Eyleme dönüştürülmeyen içgörüler, sonsuza dek gömülü kalmış bir hazine sandığı gibidir — kulağa dramatik geliyor olabilir, ancak gerçek bu!

Bu makalede, değerli nitel verilerden ve kullanıcı içgörülerinden oluşan bir yığınınız olduğunda, ancak bunlarla bundan sonra ne yapacağınızı bilmediğinizde bilmeniz gerekenleri açıklayacağım.

UX tasarım araştırması süreci neden önemlidir ?

Nereden başlamalı ?! UX tasarım araştırması süreci nihai ürün için o kadar kritiktir ki önemini abartmak zordur. İşte kaliteli UX tasarım araştırmasının sunduğu bazı özel avantajlar ve bu makalede açıklanan sürecin neden özenle saklanmaya değer olduğu!

1. Fayda: Kullanıcılarınızı daha iyi anlamak

• Ürününüzü kimlerin kullandığını anlamak.
• İhtiyaçlarını ve yaşadıkları sorunları keşfetmek.

2. Fayda: Ürününüzün kullanılabilirliğini önemli ölçüde iyileştirmek.

• Ürünün kullanımını kolaylaştırmak.
• Kullanılabilirlik sorunlarını belirlemek ve düzeltmek.

3. Fayda: Kullanıcı memnuniyetini önemli ölçüde artırmak.

• Kullanıcı için olumlu bir deneyim oluşturmak.
• Kullanıcı memnuniyetini ve bağlılığını artırmak.

4. Fayda: Tasarım seçimlerinize yön verecek uygulanabilir veriler toplamak.

• Tasarım seçimlerini varsayımlara değil, verilere dayandırmak.
• Tasarımların kullanıcı beklentilerini karşıladığından emin olmak.

5. Fayda: Genel geliştirme maliyetlerini azaltmak.

• Sorunları erken aşamada tespit etmek.
• Daha sonra ortaya çıkabilecek maliyetli düzeltmelerden kaçınmak.

6. Fayda: Başarı oranınızı artırmak.

• Ürünün başarılı olma olasılığını artırmak.
• Ürünleri kullanıcı ihtiyaçları ve pazar gereksinimleriyle uyumlu hâle getirmek.

Tasarımınız için doğru içgörüleri nasıl çıkarabilirsiniz?

Hangi araştırma yöntemlerini kullanmış olursanız olun, nitel içgörülerinizi tasarım sürecinize nasıl entegre edeceğinizi düşünmeden önce geri dönüp hedeflerinizin ne olduğunu hatırlamanız gerekir — başlangıçta ne öğrenmeye çalışıyordunuz ? Sorularınızın, yaklaşan ürün çalışmaları ve şirketinizin öncelikleri doğrultusunda şekillenmiş olma ihtimali yüksektir; bu nedenle içgörülerden eyleme geçmek için mükemmel bir başlangıç noktası oluştururlar.

Çoğu zaman verileriniz ve içgörüleriniz çok fazla gürültü içerir : ilginç olan, ancak ayrıntılı olarak analiz etmenize gerek olmayan ve mevcut araştırma hedeflerinizle ve tasarım çalışmanızla ilgili olmadıkları için şimdilik üzerinde durmanız gerekmeyen unsurlar. Yapmanız gereken ilk şey, hemen eyleme dönüştürmek istediğiniz tüm içgörüleri ayırmaktır.  

Bu adımlarla eş zamanlı olarak UX araştırmasında yapay zekâyı nasıl kullanabileceğinizi düşünün.

1. Adım : İçgörülerinizi araştırma konusuna göre düzenlemek için bir alan oluşturun

İdeal olarak, araştırma sürecinizi başlattığınızda araştırma sorularınızı açıkça belirten bir UX araştırma planı hazırlamışsınızdır. Dağınık içgörülerden somut eylemlere geçmenin ilk adımı, tüm içgörülerinizi başlangıçtaki hedeflerinizle ilişkili konulara göre düzenlemektir.

Araştırma tasarımı süreciniz sırasında ele almanız gereken 5 farklı soru hazırladığınızı varsayalım. Bir elektronik tablo veya en sevdiğim görsel haritalama aracı olan Miro'yu kullanın ve her araştırma sorusunun her bir boyutu için bir alan ya da sütun oluşturun.  

Örneğin, araştırma sorularınızdan birinin şu olduğunu düşünün: İçeriklerini paylaşmak için sosyal medya planlayıcısı kullanan etkileyiciler açısından henüz çözülmemiş sorunlardan bazıları nelerdir?  Analiz alanınızda veya elektronik tablonuzda Planlayıcının sorunları adlı bir bölüm bulunabilir.

2. Adım : Tüm içgörülerinizi ilgili alana veya sütuna yerleştirin

Ardından, içgörü listenizi alın ve bunları doğru yerlere yerleştirin.  Burada yaptığınız şey, eylem planınızı etkili bir şekilde besleyecek biçimde içgörülerinizi düzenlemektir.  İçgörülerinizi araştırma sorularınıza göre kategorilere ayırdığınızda, bazı içgörülerin başlangıçtaki sorularınızla ilgili olmadıkları için kendilerine yer bulamadığını fark edebilirsiniz. Şimdilik bunları Diğer adlı bir kategoriye yerleştirin – buna daha sonra geri döneceğiz.

İpucu:

Veri toplamak için kullanılan yöntemlere bağlı olarak—\u003ca href=\u0022https://www.interaction-design.org/literature/article/how-to-conduct-user-interviews\u0022\u003egörüşmeler\u003c/a\u003e, odak grupları, anketler, pazar araştırmaları, ikincil araştırmalar—her kategori içindeki içgörülerinizin alt kategorilere ayrılması gerekebilir. Örneğin, kullanılabilirlik testleriniz UX hakkında içgörüler sağlarken görüşmeleriniz ve odak gruplarınız size daha fazla davranışsal içgörü sunmuş olabilir. Farklı içgörü türlerini belirtmek için şimdiden bir renk kodu veya alt kategoriler kullanın; böylece bunu daha sonra yapmak zorunda kalmazsınız.

3. Adım : Nicel verilerden elde edilen öğrenimleri ekleyin

Tasarımcılar ve ürün yöneticileri tarafından yürütülen UX araştırmaları genellikle nitel olsa da araştırma planınız anketler veya veri analizi gibi nicel yöntemleri içeriyorsa, nicel içgörüleri analiz alanınıza zaten eklemiş olabilirsiniz. 

Her durumda, araştırma sorularınızı yeniden gözden geçirmeye ve kendinize veya bir çalışma arkadaşınıza, veri ekibinizin ürün tasarım sürecinde karar alma sürecini ilerletmeye yardımcı olabilecek ilgi çekici ölçümlere sahip olup olmadığını sormaya değer.  

Geleneksel olarak, kullanıcı davranışına ilişkin ölçümleri analiz eden ürün analistlerine danışabilirsiniz; ancak alışılagelmişin dışına çıkmayı unutmayın : Belki Ticari Geliştirme ekibinizin pazar araştırmalarından elde ettiği nicel analizler vardır veya kuruluşunuzda nicel veriler toplayan farklı türlerde araştırmalar üreten bir inovasyon laboratuvarı bulunuyordur.

Bu aşamada yeni veri noktaları toplarsanız bunları yeni öğrenimler olarak uygun kategorilere ekleyin ve bir sonraki adıma geçin.

4. Adım : « Diğer » kategorinizi düzenleyin

Şimdi Diğer kategorisini yeniden ele almanın ve şu soruya karar vermenin zamanı geldi: Şu anda hangileri ilgili ? Her bir öğrenimi gözden geçirin ve yakın gelecekte ekibinizin çalışmasıyla ilişkili olup olmadığını değerlendirmek için zaman ayırın. İlişkiliyse mevcut kategorilere ekleyin veya yeni kategoriler oluşturun. Değilse, ilgili hâle gelene kadar Diğer kategorisinde bırakın.

Bu adım tamamlandığında, Diğer kategorinizde kalması gereken tek şey şu anda (hatta hiçbir zaman) önemli olmayan öğrenimlerdir.

Kullanıcı deneyimini şekillendiren araştırma sonuçlarına dayalı eylemler nasıl oluşturulur 

Belki taraflı davranıyorum ama bence bu gerçekten en eğlenceli kısım! Bu araştırma sorularını sormanıza neden olan amaca yeniden dönmenin ve bilgiden ürün tasarımına geçmenin zamanı geldi. Bu aynı zamanda kullanıcı araştırmasında yapay zekânın size yardımcı olabileceği bir alandır.

1. Adım : Eylemlerinizi belirlerken ilgili paydaşların kim olduğunu belirleyin

Analizden eyleme nasıl geçeceğiniz, özellikle sürece dahil olan ekibin yapısına bağlıdır. Ürün açısından kullanıcıların sorunlarını çözmenize yardımcı olmak için en uygun konumda olduğunu düşündüğünüz çalışma arkadaşlarınızın bir listesini yapın.

Bu ekip genellikle araştırmanızla ilgili ürün bölümüne aşina olan ürün yöneticilerini ve ürün tasarımcılarını içerir. Ekibimde bazen ürün pazarlama yöneticilerini de dahil ediyoruz; çünkü rakiplerimizin benimsediği çözümleri çoğu zaman iyi biliyorlar ve tartışmalara gerçekten katkı sağlıyorlar.

Tek başınıza çalışıyorsanız – örneğin tek tasarımcı veya ürün yöneticisi olduğunuz genç bir şirkette – endişelenmeyin; ilerlemek için her zaman bir çözüm vardır.

2. Adım: Ekibinizle (veya tek başınıza) bir atölye çalışması yürütün

Tek başınıza çalışıyorsanız kendinize birkaç saat ayırın — belki de genellikle çalıştığınız yerden farklı bir yerde.  Birden fazla kişi çalışıyorsanız bir atölye için birkaç saat planlayın. Bu atölyeleri yapılandırmak ve yaratıcılığı teşvik etmek için tasarım çerçeveleri gibi araçları çok faydalı buldum.

İyi bir ürün veya tasarım atölyesi yürütmek için herkesin kendine özgü tercihleri ve ritüelleri vardır; bu nedenle yaratıcılığınızı ortaya koymaktan çekinmeyin! Atölyeniz için gerekli unsurların bir listesi aşağıda yer alıyor :

• Araştırma sorularınızla ilgili tüm gözlemleriniz görsel olarak görünür olmalıdır. Birçok ekip bunu örneğin yapışkan notlarla düzenlemeyi tercih eder (yüz yüze çalışıyorsanız gerçek notlar kullanabilir, uzaktan çalışıyorsanız Miro veya FigJam gibi bir araçtan yararlanabilirsiniz).
• Kategorilere ayırdığınız tüm gözlemler sergilendikten sonra ekibiniz önceliklendirme üzerinde çalışmalıdır. İçgörüleriniz arasından şu anda ele alınması en önemli sorunlar veya fırsatlar hangileri ?
• Önceliklendirme yaptıktan sonra, en önemli bir veya iki sorununuzu ya da fırsatınızı gözden geçirin ve ürün çözümleri için beyin fırtınası yapın. Kendinizi daha fazla unsurla aşırı yüklemeyin.
• Herkesin çözüm fikirlerini not alın. Bu aşamada « kötü fikir yoktur » yaklaşımını benimseyin — bir fikir uygulanabilir görünmese bile değerli bir düşünme yolunun önünü açabilir.

3. Adım : Atölye çalışmanızın sonuçlarına göre ürün kararları alın

Grubun fikirlerini bir yol haritasına dönüştürürken tasarım konusunda nihai karar verici kim olacak ? Siz misiniz ? Siz ve yöneticiniz mi ? Bu aşamada, sorumluluğu üstlenen kişinin karar almaya başlaması gerekir.

Bu ürün tasarımı kararlarını sizin alacağınızı varsayarsak (muhtemelen daha sonra yönetimin onayıyla), bir sonraki göreviniz atölye çalışmanız sırasında ortaya çıkan tüm ürün çözümü fikirlerini gözden geçirmektir. 

Not :

Bu zaman alabilir, ancak alınan kararlar konusunda rahat olabilmeniz için yeterli zaman ayırmanız çok önemlidir. Acele etmek genellikle ürün ekibine sunduğunuz şey konusunda kendinize güvenmediğiniz anlamına gelir; bu da çalışma arkadaşlarınızı çalışmaya motive etmenize yardımcı olmaz.

Atölyeden aldığınız notları yeniden okurken sorunları çözmenin veya fırsatlardan yararlanmanın birçok farklı yolu olduğunu göreceksiniz. Rolünüz, hangi fikirlerin uygulanacağına karar vermek için kullanıcılarınızdan öğrendiklerinizi, işletme hedefleriniz hakkındaki bilgilerinizi ve sektöre ilişkin anlayışınızı kullanmaktır.  

Şüpheye düştüğünüzde çalışma arkadaşlarınızdan veya yöneticinizden görüş isteyin.  Bu aşamanın sonunda uygulamaya koyabileceğiniz ürün iyileştirmelerinin veya yeni özellik fikirlerinin eksiksiz bir listesine sahip olacaksınız. Bunları resmileştirmek için kuruluşunuzun resmî kanallarını kullanın; böylece doğru yolda ilerliyor olacaksınız.

Yaygın sorunlar & bunların üstesinden nasıl gelinir

Ürün tasarımı sürecinde gerçekleştireceğiniz eylemler listesine artık sahip olduğunuza göre, her görevin bir takvimi olduğundan ve herkesin üzerinde ilerleyebilmesi için görevlerin uygun şekilde parçalara ayrıldığından emin olmak üzere ürün alanındaki çalışma arkadaşlarınızla ve teknoloji ekibiyle iş birliği yapabilirsiniz.  Bu aşamada araştırma aşamasını tamamladığınızı düşünmek cazip gelebilir, ama aslında henüz tamamlamadınız !

İdeal bir dünyada, kullanıcı araştırması sırasında öğrendikleriniz sayesinde tüm doğru kararları almış olurdunuz; ancak gerçekte bunun gerçekleşmesi pek olası değildir ! Belirlediğiniz uygulamaları hayata geçiren herkesle düzenli iletişim noktaları oluşturmayı ihmal etmeyin. Aşağıda dikkat etmeniz gereken yaygın aksaklıkların bir listesini ve araştırma sonuçlarınızın — veya yeni bir araştırma projesinin — size nasıl yardımcı olabileceğini bulabilirsiniz.

1. Aksaklık : Takvimleri geciktiren beklenmedik teknik zorluklar

Teknik ekibinizle planlama yaparken, araştırmadan esinlenen bazı yinelemeler geliştiricileriniz için beklenmedik zorluklar yaratmış olabilir. Bu her zaman böyle değildir; ancak bu zorluklar çok fazla zaman kaybettiriyor veya büyük miktarda kaynak tüketiyorsa, sonraki adımlarınızı yeniden düşünmeniz gerekebilir.

Bu özel durumda, ilk gözlemlerinize ve atölye çalışmasından ortaya çıkan fikirlere geri dönmek son derece yararlı olabilir. Analiz ve araştırma projeniz sırasında hangi diğer eylem seçenekleri ilginç görünmüştü ? Bu çözümlerden bazıları teknik açıdan daha uygun olabilir. İlerlemek için en iyi yolu bulmak üzere bunları ürün çalışma arkadaşlarınıza ve teknik ekibinize sunun.

Buradaki temel mesaj şu : araştırma sonuçlarınız ve bu çalışmadan ortaya çıkan fikirler hâlâ tüm değerini koruyor. Bir aksilik yaşandığında size rehberlik etmek için oradalar — onları unutmayın ve sayfayı çok hızlı çevirmeyin !

Aksilik 2 : Ürün ekibinizin çalışmasını etkileyen yeni iş öncelikleri veya temel performans göstergeleri

Bu aşamada araştırma planınız hazırlanmış ve uygulanalı epey zaman geçmiş durumda. Aslında bu, en azından bazı iş parametrelerinin veya kurumsal önceliklerin muhtemelen değiştiği anlamına gelir. Ürün ekibinizin gerçekten doğru konular üzerinde çalışıp çalışmadığını düzenli aralıklarla kontrol etmek önemlidir.

Araştırma çalışmanız ve karar alma süreciniz birkaç aya yayılan eylemlere yol açtıysa, planlarınızın bazılarını ayarlamanız normal ve beklenen bir durumdur. Zaten zaman ve enerji yatırımı yaptığınız için gerekli değişikliklerden vazgeçmek anlamına gelen fırsat maliyeti tuzağına düşmeyin.

Bu aşamada ne söyleyeceğimi zaten bildiğinize bahse girerim, değil mi ? Tedbir olarak: sonuçlarınıza ve atölye çalışmalarından ortaya çıkan fikirlerinize geri dönün! Burada, şirketin yeni önceliklerine veya pazardaki kararlara yanıt veren mevcut planlarınıza alternatifler bulabilirsiniz.  Durum böyle değilse, yeni bir araştırma projesini gerekli kılabilecek, kullanıcı odaklı yeni sorularınız olabilir.

Aksilik 3: Yayına alınan ancak yeterince iyi performans göstermeyen eylemler

Gerçek şu: Araştırmamızı ne kadar etik yürütürsek yürütelim, çeşitli olası nedenlerle yine de yanlış seçimler yaptığımız olur. Önemli olan neden değil, buna nasıl tepki verdiğimizdir. Kullanıcıların davranışsal verilerini takip ettiğinizi ve araştırmaya dayalı girişimlerinizden birinin beklenen sonuçları vermediğini çok erken fark edeceğinizi varsayarsak, bundan sonra ne yapılacağını belirlemek için iyi bir konumdasınız.

İlgili paydaşlardan oluşan bir çalışma grubu kurarak şu soruları derinlemesine analiz edin: Tam olarak ne çalışmıyor ? Bundan sonra ne yapılacağına karar vermek için açıklığa kavuşturmanız gereken, yanıtsız kalmış hangi sorular var ? Sonuçlarınızı ve atölye çalışması fikirlerinizi birlikte gözden geçirin; ek araştırma gerekip gerekmediğine veya bir alternatifin hâlihazırda elinizdeki veriler ve analizlerde bulunup bulunmadığına bakın.

Bir dahaki sefere kullanıcı araştırmalarınızdan ders çıkarmak

Ürün yöneticisi veya tasarımcı olarak günlük yaşamımızda geriye bakmak yerine ileriye odaklanma eğilimindeyiz (örneğin şu yeni UX trendini test etmek gibi!). Ancak tasarım araştırması, sonradan analiz etmek için zaman ayırdığımız sürece deneyimle gelişir.

Bazı şeyleri hayata geçirdikten, ayarladıktan ve başarıyla uyguladıktan, bazı şeylerde ise başarısız olduktan sonra, sürece dahil olan herkesi bir araya getirin. Kendinize şu soruları sorun:

• En büyük başarılarımız nelerdi? En büyük başarısızlıklarımız nelerdi?
• Doğru araştırma yöntemlerini seçtik mi? Neden veya neden seçmedik?
• Ek sorulara yanıt vermek için başka araştırma yöntemleri kullanabilir miydik?
• Tüm doğru paydaşlar uygun şekilde sürece dahil edildi mi?

Kullanıcı araştırmalarınızı yürütme ve bunları ürün tasarımı kararlarınıza entegre etme biçiminizi sürekli olarak geliştirmek için bu tartışmaları geleceğe taşıyın.

Tasarım araştırmaları yürütmek ve bunlardan tasarım süreçlerinizde yararlanmak için daha fazla fikir arıyorsanız, her zaman birkaç mükemmel UX araştırması podcast'ini dinlemenizi, bir UX tasarımı topluluğuna katılmanızı, bir UX konferansına veya bir UXR etkinliğine katılmanızı ya da Yeterince Araştırma kitabını okumanızı öneririm—bu, başlamak için harika bir kaynak!

Bunun ötesinde, kullanıcı odaklı ürün çalışmaları için iki haftada bir ipuçları ve ilham almak üzere CPO Club bültenine abone olmayı düşünün.

İyi araştırmalar!