Ürün Özelliklerine Öncelik Vermenin 6 Yolu (+ İpuçları & Örnekler)

Bana sorarsanız, piyasadaki en önemli ürün yönetimi becerilerinden ikisi önceliklerinizi bilmek ve "Hayır." diyebilmektir.

Bugün, ilk konuya derinlemesine ineceğiz (ikincisi kendine ait bir rehberi hak ediyor) ve işlerinize öncelik vermenize, herkesin önceliklerinizle uyum içinde kalmasına yardımcı olacağız.

Ürün Özelliklerine Öncelik Verme Çerçeveleri Hakkında Önemli Bir Not

İş listenize öncelik vermenin yollarını incelemeye başlamadan önce sizinle paylaşmam gereken önemli bir ipucu var.

Önceliklendirme çerçeveleri kelimesi kelimesine uygulanmak için tasarlanmamıştır.

Hayır, onu kitapta (veya bu rehberde) yazıldığı şekliyle birebir kullanmak zorunda değilsiniz. Yönettiğiniz ürün, yazarın kitabını yazdığı sırada yönettiği ürünlerden tamamen farklı olabilir. Farklı ürünler, farklı gerçeklikler ve ihtiyaçlar anlamına gelir. Bu nedenle çerçeveyi kendi ihtiyaçlarınıza uyarlamanız tamamen normaldir. Sonuçta iyi bir çerçeve, sizin için işe yarayan çerçevedir.

Deneyebileceğiniz Ürün Önceliklendirme Çerçeveleri

Thanos önceliklendirme çerçevesi diye bir şey olduğunu biliyor muydunuz? İş listenizdeki tüm özelliklerin yarısını rastgele siliyorsunuz!

Aslında bunu ben uydurdum. Ama ne demek istediğimi anladınız. Piyasada gerçekten çok fazla çerçeve var. O kadar fazla ki hepsini bu rehberde ele almam kesinlikle mümkün değil. Dürüst olmak gerekirse, sizin de burada milyonlarca çerçeveyi ezberlemek için bulunduğunuzu sanmıyorum.

Bu yüzden, ürün yönetimi alanındaki günlük çalışmalarımda kişisel olarak kullandıklarımı açıklayacağım ve her biri için sizinle birkaç pratik ipucu paylaşacağım. Bu çerçevelerin yanında özellik önceliklendirmede yapay zekâyı nasıl kullanabileceğinizi de değerlendirmeye değer.

1. Kano Modeli

Bu önceliklendirme yöntemi, yetenekli Japon yazar ve yönetim danışmanı Noriaki Kano'nun adını taşır. Yaklaşımının güzelliği basitliğinde yatar.

Kano, özelliklerinizi şu gruplara ayırmanızı önerdi:

• Olmazsa olmaz: Bunlar ürününüzün temel özellikleridir ve bunların yokluğu kötü bir müşteri deneyimi yaratır (kötü elde tutma ve müşteri kaybı kaçınılmazdır). Intercom'daki sohbet özelliği veya G2'deki müşteri geri bildirimlerinde arama özelliği buna iyi birer örnektir.
• Performans: Bu özellikler, yaygınlıklarına bağlı olarak kullanıcı değeri yaratır. Bunlardan daha fazlası, daha fazla değer anlamına gelir. Modern bir elektrikli otomobilin pil kapasitesine/menziline bakmanız yeterli. Daha iyi menzil, (genellikle) sürücüler için daha fazla değer yaratır. Zapier'deki entegrasyon sayısı da başka bir örnektir.
• Cazip: Bu özellikler doğrudan değer katmak ve kullanıcıların sorunlarını çözmek yerine ürünlerinizin sevilebilirliğini artırmaya odaklanır. Bir proje yönetimi aracında güzel tasarlanmış ürün vizyonu bölümleri veya bir otomobildeki deri koltuklar bunlar arasındadır.

Bu özellik türlerinin yaygınlığı ile yarattıkları müşteri memnuniyeti arasındaki ilişkiyi görselleştirecek olsaydık, ortaya buna benzer bir şey çıkardı.

Burada, performans özelliklerinin doğaları gereği doğrusal olduğunu görebiliriz (dolayısıyla bunlardan daha fazlası size daha fazla değer kazandırır). Öte yandan olmazsa olmaz özellikler fazladan çok fazla değer yaratmaz. Bunun yerine, kullanıcılarınızın memnuniyetsizliğini ortadan kaldırmaları amaçlanır.

Son olarak, cazip kategorisi size ekstra bir memnuniyet artışı sağlamak içindir. Ancak "olmazsa olmaz" özelliklerinizden herhangi birini berbat ettiyseniz bunun hiçbir etkisi olmaz.

Gerçek Hayatta Kano

Kano modelini gerçek hayatta nasıl uygularsınız? Deneyimlerime göre Kano, önceliklendirme veya beyin fırtınası toplantılarında nadiren kullanılır. Bunun nedeni, bunun son derece sezgisel bir yaklaşım olması ve özellikleri bu üç kategoriye göre sınıflandırmalarını istemek için bunu beyaz tahtaya çizmenize gerek olmamasıdır.

Bunun yerine, paydaşlarınıza genellikle Kano yöntemine göre düşünmeyi öğretirsiniz. Böylece, yeni bir özellik talebiyle size gelmeden önce fikri zihlerinde bu çerçeveden geçirir ve keşfetmeye değer bir şey olup olmadığına karar verirler.

Bu şekilde, özellik önceliklendirme çalışmalarının bir kısmını paydaşlarınıza devreder ve uzun beyin fırtınası oturumlarında çok fazla zaman kazanırsınız.

2. MoSCoW Yöntemi

MoSCoW yöntemi, özelliklere öncelik vermek için kullanılan en popüler yöntemler arasındadır. Popülerliğinin ardındaki iki neden basitliği ve etkililiğidir.

Bu yöntemi uygulamak için yapmanız gereken tek şey, listenizdeki her özelliğe bakıp ona şu dört öncelikten birini vermektir:

• Olması gereken
• Olması tercih edilen
• Olabilir
• Olmayacak

Bu öncelikleri genellikle kullanıcılara sağladığı değer, iş değeri, stratejik uyum, uygulama karmaşıklığı ve diğer unsurlar dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerin birleşimine göre belirlersiniz.

MoSCoW'yu uyguladığınızda, bir müzik akışı hizmeti için tipik bir özellik listesinin görünümü şöyledir.

• Burada, kullanıcılarımızın çoğunun uçakta müzik dinleyeceğini göz önünde bulundurarak çevrimdışı moda “olması gereken” önceliğini verdik.
• Öte yandan VR deneyimleri, uygulanması oldukça zor olduğu ve bunu deneyimlemek için çok az kullanıcının VR başlığı bulunduğu için “olmayacak” önceliğini aldı.

Gerçek Hayatta MoSCoW

Önceliklendirme toplantılarını yönlendirmenize yardımcı olması için MoSCoW'yu rahatlıkla kullanabilseniz de, bu tür durumlarda yöntemi daha az etkili kılan bir dezavantajı vardır.

Öncelik birden fazla faktörün birleşimine dayandığından, her ekip üyesinin ürün kararlarının ardındaki gerekçeyi açıklaması oldukça zaman alır. Deneyimlerime göre MoSCoW oturumları diğer çerçevelere kıyasla oldukça yavaş ve verimsizdir.

Ancak bu, MoSCoW'yu sevmediğim anlamına gelmez. Aslında en sık kullandığım çerçeve budur. MoSCoW'yu kullanmayı en sevdiğim yer, bir PRD'deki özellik listesidir.

Özellikleri listelemeye geçmeden önce belgede okuyuculara genellikle kullanıcı değeri, teknik karmaşıklıklar ve diğer faktörler hakkında bağlam sunarım. Böylece özelliklerden birinin yanında “Olması gereken” ifadesini gördüklerinde, kararımın ardındaki gerekçeyi hızlıca anlayabilecek bağlama sahip olurlar.

Bu şekilde MoSCoW, bir ürün gereksinimleri belgesinde kolayca anlaşılabilen bir özellik listesi elde etmemi sağlar.

3. RICE Yöntemi

Önceki iki yöntemin aksine, RICE puanlama modeli biraz daha yapılandırılmıştır ve sezgiye dayalı karar vermeye daha az dayanır. Dört farklı önceliklendirme faktörünü belirler ve her birini ayrı ayrı nicelendirip değerlendirmenize olanak tanır. Bu faktörler şunlardır:

• Erişim: Bu özelliğin kullanıcılarınızın hangi bölümünü etkileyeceğini ifade eder.
• Etki: Etkinin kendisinin büyüklüğüdür.
• Güven: Erişilen kişilerin bu etkiyi elde edeceğinden ne kadar emin olduğunuzu gösterir.
• Çaba: Geliştirme ve ürün ekibinizin bu özelliği kullanıma hazır hâle getirmek için ihtiyaç duyduğu süredir.

Genellikle yaptığınız şey bir özellik seçmek ve ardından bu dört faktörün her biri için 0-10 arasında bir puan vermektir. Daha sonra RICE puanını bu formülle hesaplarsınız.

Son olarak, özellik listenizi bu çerçevenin temel metriği olan RICE puanına göre sıralarsınız (daha yüksek puan = daha yüksek öncelik). RICE önceliklendirmesinin sonucu şöyledir.

• Bu listede, Yeni Kullanıcı Arayüzünün düşük çaba ve yüksek erişim/etki sayesinde en yüksek puanı aldığını görebiliriz.
• Öte yandan Bulut Senkronizasyonu özelliği, ekibinizin bunu uygulamak için harcayacağı yüksek çaba nedeniyle listenin en altındadır.

Gerçek Hayatta RICE Puanı

MoSCoW ve Kano'nun önceliklendirme ve beyin fırtınası toplantıları için en uygun yöntemler olmadığından daha önce bahsetmiştim. Peki bu tür durumlarda hangi çerçeveyi kullanıyorum? RICE!

Her faktör için ayrı puanlar vererek, bu toplantılar sırasında insanların kararlarının ardındaki gerekçeyi sunmasını kolaylaştırırsınız (MoSCoW'da eksik olan bir şey). Ayrıca her faktörün puanlamasını o alanda en bilgili ekip arkadaşlarınıza devredebilirsiniz.

Örneğin, çaba puanını vermek için en uygun kişiler ürün geliştirme ekibinizdir. Öte yandan veri analistleriniz, bu özelliğin potansiyel erişimini en iyi anlayan kişilerdir.

4. Kullanıcı Hikâyesi Haritalama

Teknik olarak Kullanıcı Hikâyesi Haritalama bir önceliklendirme çerçevesi değildir. Bunun yerine, ekibiniz için yapılması gereken işleri düzenlemek ve eksiksiz kullanıcı yolculuklarına sahip olmak için eklemeniz gereken özellikleri ortaya çıkarmak amacıyla kullanılır.

Bir hikâye haritası oluşturmak için temel kullanıcı etkinliklerini (veya işleri) listeler, ardından kullanıcıların bunları tamamlamak için gerçekleştirmesi gereken görevleri yazarsınız. Sonrasında, kullanıcılarınızın bu görevleri tamamlamasını sağlamak için geliştirmeniz gereken tüm özellikleri listelersiniz. Bunu bir beyaz tahta üzerinde yapışkan notlarla gerçekleştirebilir veya ürün yöneticileri için araçlar arasındaki birçok özel araçtan birini kullanabilirsiniz.

Bir müzik yayın hizmeti için haritanın görünümü şöyledir.

Muhtemelen bu aşamada fazla önceliklendirme yapmayacaksınız.

Ancak her iş için gereken özellikleri yazma süreci, önceliklendirme konusunda size yine de yardımcı olacaktır; çünkü belirli etkinlikler için (sizin açınızdan öncelikli olan) eksik özellikler bulunduğunu fark edeceksiniz.

Daha sonra bu eksik özellikleri hızlıca iş listenize ekleyecek ve kullanıcılarınız için söz konusu etkinliği başarıyla kapsadığınızdan emin olmak amacıyla bunları en üste taşıyacaksınız.

Yukarıdaki örnekte, aktif olarak geliştirilen bir MVP hikâye haritamız var (tamamlanan hikâyelerin adlarının yanında onay işareti bulunuyor). Haritaya baktığımızda, henüz sosyal medya ile giriş özelliklerini geliştirmediğimiz için Hesap Yönetimi etkinliğinin tamamlanmamış olduğunu görürüz.

Bu nedenle sanatçı/albüm araması üzerinde çalışmaya başlamadan önce hesap yönetimi etkinliğini tamamlamalıyız.

Gerçek Hayatta Hikâye Haritaları

RICE gibi hikâye haritaları da önceliklendirme ve beyin fırtınası toplantılarınız için oldukça uygundur. Bu çerçeveyi kullanmanın başlıca faydalarından biri, kullanıcı bakış açısını toplantı odasına taşıma becerisidir.

Kullanıcı etkinliklerine ve görevlere bakarak ekip arkadaşlarınızın, müşterilerinizin ihtiyaçları ve sorunlarıyla ilgisiz özellik fikirleri önermesi daha az olasıdır. Önerdikleri takdirde bile, bu özelliklerin kullanıcıların görevlerini tamamlamasına yardımcı olmadığını göz önünde bulundurarak onlara kolayca düşük öncelik verebilirsiniz.

5. Fırsat Puanlaması

Yapısal olarak Fırsat Puanlaması RICE'a benzer. Ancak karşılığından farklı olarak, fırsat puanlama sistemindeki kriterler değişmez değildir ve bunları seçmek size bağlıdır.

Örneğin, üst düzey yol haritanızı liderlik ekibinizle uyumlu hâle getirmek için ürün stratejisi uyumu, uygulanabilirlik ve potansiyel geliri kriterleriniz olarak değerlendirebilirsiniz. Bu çerçeveyle önceliklendirilmiş böyle bir yol haritası şöyledir.

Burada her faktörü puanlamak için 0-5 ölçeğini kullandık ve listedeki her bir öge için tüm faktörlerin toplamını hesapladık.

Gerçek Hayatta Puan Kartları

Kendi kriterlerinizi seçme esnekliği göz önünde bulundurulduğunda, puan kartları ekipler arası uyum toplantıları için idealdir.

Örneğin, yol haritanızı hukuk ve güvenlik ekiplerinizle uyumlu hâle getirmeniz ve öncelikler hakkındaki görüşlerini almanız gerekiyorsa, onlar için ilgili kriterleri seçersiniz (ör. dava açılma riski ve işletme değeri). Öte yandan pazarlama ekibinizle çalışırken efor, maliyet, işletme hedefiyle uyum, pazar erişimi ve güveni kriterleriniz olarak kullanabilirsiniz.

6. Efor Matrisi

Kişisel girişimlerinizi önceliklendirmek için kullanılan Eisenhower Matrisini hatırlıyor musunuz? Efor matrisi, yeni ürün özellikleriyle çalışmaya daha uygun hâle getirilmiş bir versiyonudur.

Tam adı Değer ve Efor Matrisi'dir; çünkü bu matris, bu iki faktör arasındaki ilişkiyi görevlerinizin her biri için görselleştirebilir. Görünümü şöyledir.

Eforu Y eksenine, Müşteri Değerini ise X eksenine yerleştirirsiniz. Ardından tıpkı Eisenhower Matrisinde olduğu gibi matrisi 4 bölüme ayırır ve özelliklerinizi değerlerine ve gerektirdikleri efora bağlı olarak her bir bölüme yerleştirirsiniz. Sonrasında görevlerinizi aşağıdaki sırayla önceliklendirirsiniz:

1. Hızlı Kazanımlar (şimdi yapabileceğiniz, etkisi yüksek özellikler)
2. Büyük Projeler (stratejik açıdan önemli özellikleriniz)
3. Tamamlayıcılar (daha sonra değerlendirilmek üzere, uygulaması kolay potansiyel özellikler)

Zaman tuzakları bölümündeki özellikleri genellikle gözden çıkarırsınız; çünkü bunları iş listenizde tutmanın hiçbir mantıklı gerekçesi yoktur.

Gerçek Hayatta Çaba Matrisi

Bu çerçevenin hem en büyük avantajı hem de dezavantajı basitliğidir.

Bu bir avantajdır; çünkü önceliklendirme sürecini odadaki kişilere kolayca açıklayabilir ve doğru özellikleri hemen seçmeye başlayabilirsiniz.

Dezavantajı ise çaba matrisinin önceliklendirmede önemli rol oynayan farklı faktörleri (güven düzeyi, erişim, bağımlılıklar vb.) göstermemesidir.

Bu nedenle, bu çerçeve için en uygun kullanım alanı, ayrıntıların önemli olmadığı kısa uyum toplantılarıdır (çünkü genellikle devamında RICE kullanarak daha kapsamlı bir oturum gerçekleştirirsiniz).

Paydaşlarınızı Ürün Yol Haritanızla Uyumlu Hâle Getirin

Çalışmalarınıza öncelik vermek önemlidir. Ancak öncelikleriniz konusunda herkesle uyum sağlamadıysanız bunun hiçbir değeri olmayacaktır. Bugün ele aldığımız çerçevelerin çoğu iş birliğine dayalıdır ve uyumu otomatik olarak sağlamanıza yardımcı olur.

Ancak tüm paydaşlarınızı aynı odada toplamanızı gerektirmeyen bir çerçeveyi seçmeye karar verirseniz, önceliklendirilmiş listenizi ilgili kişilerle paylaştığınızdan ve onların beklentileriyle ihtiyaçları doğrultusunda uyumlu hâle getirdiğinizden emin olun.

Daha fazla ürün yönetimi kaynağı ve rehberinin yanı sıra sektör liderleri ve uzmanlarının en güncel podcast'lerini, röportajlarını ve diğer içgörülerini almak için bültenimize abone olmayı unutmayın.