Tercih Testi: Kullanıcıları Anlamaya Yönelik 8 Adımlı Rehber

Her ürün profesyonelinin kararları tartıştığına ve kendi kendine Keşke sihirli bir değnek sallayıp bu sürümlerden hangisinin bizi hedeflerimize yaklaştıracağını bilebilseydim. diye düşündüğüne dair bir teorim var. Ürün disiplininin henüz gerçek sihirbazları bünyesine katmamış olmasına rağmen, tercih testi ister logo tasarımı yapıyor, ister açılış sayfaları tasarlıyor, ister karmaşık bir kullanıcı deneyimi oluşturuyor olun, daha bilinçli tasarım kararları vermemiz için bize araçlar sunar.

Bu makalede, UX tasarım sürecinizde ilerlemenize yardımcı olabilecek en kolay ama en açıklayıcı kullanılabilirlik testi yöntemlerinden biri olan tercih testini neden ve nasıl değerlendirmeniz gerektiğini tüm ayrıntılarıyla anlatacağım. 

Tercih Testi Nedir?

Tercih testi, hedeflerimiz ve marka değerlerimizle ilgili olarak kullanıcıların neleri tercih ettiğini keşfetmeye yöneliktir. Adından farklı olarak, tasarımları hedef kitlemizin önüne koyup hangi kullanıcıların hangisini daha çok beğendiğini sormaktan ibaret değildir. Tercih testinde kullanıcılardan, iletmek istediğiniz mesaja göre farklı tasarım konseptlerini puanlamaları ve verdikleri puanları açıklamaları istenir.

Tercih Testi Örneği

Yerel bir otel için kullanıcıların oteliniz hakkında daha fazla bilgi edinebileceği ve oda rezervasyonu yapabileceği bir web sitesini yönettiğinizi varsayalım. Ekibiniz, web sitesinin otelin sıcak ve davetkâr olduğu mesajını vermesine, rezervasyon sayfasının ise güven duygusu oluşturmasına karar vermiş olsun.

Bu durumda tercih testiniz, muhtemelen bir grup kullanıcıya ana sayfanız ve rezervasyon sayfanız için iki farklı tasarım konsepti gösterecek ve ardından her katılımcıdan bunları güvenilirlik ve sıcaklık açısından nasıl puanlayacağını açıklamasını isteyecektir. En önemlisi, yanıtlarını açıklayacaklardır.

Testinizi nasıl yürüttüğünüze ve kaç kullanıcıyla yaptığınıza bağlı olarak (endişelenmeyin, bundan birazdan daha fazla bahsedeceğiz!), hangi tasarım konseptinin vermek istediğiniz mesajı iletmenize yardımcı olduğunu daha iyi anlayabilir veya testi nicel veri toplayacak şekilde gerçekleştirirseniz yalnızca bir fikir edinmekten daha fazlasını elde edebilirsiniz.

Tercih Testi ve A/B Testi

Tercih testi, tanımı gereği A/B testine çok benzer görünebilir, ancak aralarında birkaç önemli fark vardır.

A/B testi, hedef KPI'larınızı artırma konusunda hangisinin daha iyi olduğunu görmek için kullanıcılara aynı şeyin iki sürümünü sunar. Tercih testi ise kullanıcılarınızın bir seçeneği diğerine neden tercih ettiğini anlamaya odaklanır.

Birazdan daha ayrıntılı açıklayacağım.

Neden Tercih Testi Yapmalısınız?

Hepimiz A/B testinin ve kullanıcı davranışı verilerinin sağladığı kesinlik duygusunu severiz. Ancak ister web siteleri, ister SaaS araçları, ister mobil uygulamalar üzerinde çalışıyor olalım, tipik metriklerimizin ölçemediği ama tasarım sürecinde yine de önem taşıyan bazı şeyler vardır.

Markanız için güvenilirlik veya "üst segment" olma hissini iletmek önemliyse, hedef kitlenizin bakış açısından bunu başarıp başaramadığınız konusunda hiçbir kullanıcı davranışı metriği size yeterli bilgi veremez. İşte bu nedenle tercih testi yapmalısınız!

Tercih testi, hangi tasarım seçeneklerinin kolayca ölçülemeyen hedeflere en iyi şekilde hizmet ettiği konusunda size çok daha iyi bir fikir verir. A/B testi yaptığınızda (A/B testinde yapay zekâ bu konuda yardımcı olabilir), hangi sürümün daha fazla dönüşüm ve daha az kullanıcı kaybı sağladığını bilirsiniz; ancak kullanıcılarınızın markanız hakkında nasıl bir hisle ayrıldığını bilemezsiniz ve bunun işletme açısından gerçek sonuçları vardır. 

Kullanıcılara tasarım seçeneklerini karşılaştırma ve aralarındaki farkları değerlendirme olanağı tanıyarak ekibiniz, her seçeneğin kullanıcılarınıza gerçekte ne ilettiğine dayanan kararlar verebilir.

Tercih Testi Nasıl Yapılır?

İster bilgilerini tazelemek isteyen bir kullanıcı araştırmacısı ister araştırma deneyimi çok az olan veya hiç olmayan bir ürün profesyoneli olun, kesinlikle bir tercih testi gerçekleştirebilir ve bunun faydalarından yararlanabilirsiniz. Sürecin adım adım açıklaması aşağıda yer alıyor.

1. Adım: Hedeflerinizi ve araştırma sorularınızı belirleyin

Bu kulağa bariz gelebilir, ancak test katılımcılarınızdan ne öğrenmek istediğinize dair belirsiz bir fikrin güçlü bir başlangıç olmadığını unutmak kolaydır. Testinizden elde etmeyi umduğunuz şey konusunda ne kadar spesifik olursanız, ihtiyaç duyduğunuz içgörüleri elde etme olasılığınız da o kadar artar. 

Belirli hedeflerinize odaklanmak için şunları öneriyorum:

• İlgili tüm paydaşlarla konuşun—tasarımcılar, ürün yöneticileri, üst düzey yöneticiler. Olası tasarım seçimleri hakkında hangi iç tartışmaları yapıyorlar? İlerlemelerini engelleyen şey ne? Tasarım sürecinin ister ilk aşamalarında ister sonraki aşamalarında olun, bu eşit derecede önemlidir.
• Tasarım seçeneklerinizi daraltın ve en çok inandığınız seçeneklere odaklanın.
• Kullanıcıların önüne koyacağınız ve aralarında önemli farklılıklar bulunan tasarım seçeneklerini seçin. Gölge efektlerinizin ve renk paletlerinizin kullanıcı algılarını büyük ölçüde etkilediğini düşünebilirsiniz; ancak kullanıcıların önüne koyduğunuz seçenekler kavramsal olarak farklı olmadığı sürece anlamlı içgörüler elde etmekte zorlanmanız muhtemeldir.

Ödevinizi tamamladıktan sonra yeni bir belge açın ve öğrenmek istediklerinizi anlaşılması kolay madde işaretleriyle ifade edin. Örneğin:

• Tasarım seçeneklerinden hangisi daha fazla güvenilirlik duygusu uyandırıyor?
• Tasarım seçeneklerinden hangisi lüks hissi veriyor?
• Kullanıcıların her bir tasarım seçeneğiyle ilgili ilk izlenimleri hangi aralıkta değişiyor ve bu durum, istediğimiz marka mesajıyla ne ölçüde örtüşüyor?

Öğrenmek istediklerinizi tanımladıktan ve ekibiniz aynı fikirde olduktan sonra bir sonraki adıma geçebilirsiniz.

2. adım: Testinizi yazın

Hedeflerinizi artık netleştirdiğinize göre testinizi yazmak oldukça basit olmalıdır. Testinizin temel yapısı, kullanıcılara farklı tasarım varyasyonlarını göstermek ve onlardan bu tasarımla ilgili soruları yanıtlamalarını istemek olacaktır. 

İyi tercih testi soruları yazmak için aşağıda yer alan ve genel olarak çoğu anket için geçerli olan bazı ipuçlarını inceleyebilirsiniz:

• Cümle yapınızı kısa, basit ve anlaşılır tutun—kullanıcılar ne anlatmak istediğinizi tahmin etmek zorunda kalmamalı
• Yönlendirici sorular sormayın veya belirli bir yanıt aradığınızı ima etmeyin. Örneğin, "A tasarımı size bu markanın üst düzey bir marka olduğu hissini daha fazla veriyor mu?" ifadesi bir yanıtı ima eder. Bunun yerine şu soruyu deneyin: "Hangi tasarım seçeneği veya seçenekleri size bu markanın üst düzey bir marka olduğu hissini veriyor? Neden?" Açık uçlu sorular, kullanıcının seçenekleri kendi başına değerlendirmesine ve size samimi bir yanıt vermesine olanak tanır.
• Her zaman nedenini sorun. Kullanıcıların tercihleri ilgi çekicidir, ancak bu takip soruları, farklı tasarım sürümlerini karşılaştırırken elde ettiğiniz içgörülerin neredeyse her zaman en faydalı kısmıdır.

Sorularınızı hazırladıktan sonra, anlaşılır olduklarından ve en iyi uygulamalara uygun biçimde yazıldıklarından emin olmak için bir çalışma arkadaşınızdan soruları gözden geçirmesini isteyebilirsiniz.  Test yapınızdan emin olduğunuzda bir sonraki adıma geçin.

3. adım: Testinizin nicel mi yoksa nitel mi olacağına karar verin 

Basitçe ifade etmek gerekirse, tercih testi nicel veya nitel olabilir. Testinizi gerçekten uygulamadan önce kararınızı vermelisiniz; çünkü bu karar, istediğiniz örneklem büyüklüğü gibi unsurları etkileyecektir.  Bu seçimi yapmanıza yardımcı olacak bazı bilgileri aşağıda bulabilirsiniz:

Nicel tercih testi: Bu test türü, istatistiksel anlamlılığa ulaşmak için daha büyük bir örneklem kullanır. Bunu yapmanın avantajı, daha güvenilir sonuçlar elde etmenizdir. 

• Artı: İstatistiksel olarak anlamlı bir test gerçekleştirirseniz, "bir izlenimden fazlasını" elde edebilir ve tasarım kararlarınızı verirken test sonuçlarınızı ciddi bir veri noktası olarak kullanabilirsiniz.
• Eksi: Nicel test yapmanın dezavantajı, daha fazla zaman ve para gerektirmesidir—ancak bunu karşılayabiliyorsanız nicel test altın standarttır.

Nitel tercih testi: İstatistiksel olarak anlamlı bir test gerçekleştirecek zamanınız veya bütçeniz olmasa bile, hedef kullanıcıların daha küçük bir örneklemiyle yapacağınız tercih testi yine de çok faydalı olabilir.

• Artı: Kullanıcıların belirli yanıtları neden verdiğine ilişkin nitel içgörülere sahip olmak, kullanıcı deneyimi tasarımı seçimlerinize yön vermenize yardımcı olabilir.
• Eksi: Daha küçük bir örneklemle sonuçları sağlam bir nicel veri noktası olarak değerlendiremezsiniz; bu da bulgularınızın faydasını sınırlar.

Durumunuz için en iyi seçeneği belirlemek üzere ekibinizle görüşün ve ardından bir sonraki adıma geçin.

4. adım: Örneklem büyüklüğünüzü belirleyin

Nicel bir test yapmayı seçerseniz, en iyi seçeneğiniz testinizin ayrıntıları hakkında veri ekibinizden biriyle görüşmek ve istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde etmenizi sağlayacak yanıt sayısını hesaplamanıza yardımcı olmasını istemektir.  Kurum içinde bu konuda destek alabileceğiniz kaynaklarınız yoksa veya anlamlılığa bağımsız olarak ulaşmaya çalışmak istiyorsanız bu kılavuza göz atmanızı öneririm. 

Kesinlikle nitel bir yaklaşım benimsiyorsanız örneklem büyüklüğünüz daha esnektir. Ancak genel olarak örneklem büyüklüğü ne kadar büyük olursa o kadar iyidir—genellikle, karşılayabileceğiniz en fazla sayıda katılımcıyı seçmenizi öneririm. Fikir geliştirmeye yardımcı olması için nitel örneklem büyüklükleriyle ilgili bu kılavuza da göz atabilirsiniz.

Örneklem büyüklüğünüzü öğrendikten sonra bir sonraki adıma geçin!

5. adım: Yönteminizi ve araçlarınızı seçin

Yöntem açısından vermeniz gereken ilk karar, tercih testinizi moderatörlü bir formatta mı (her kullanıcıyla bir görüşmede veya yüz yüze canlı olarak bulunduğunuz format) yoksa moderatörsüz bir formatta mı (testi gerçekleştirmek için bir araç kullandığınız ve ardından verileri ve oturum kayıtlarını analiz ettiğiniz format) gerçekleştireceğinizdir.

Kullanıcı testleriniz için nicel bir yaklaşım benimsemeyi seçtiyseniz, neredeyse her zaman moderatörsüz bir yaklaşımı tercih edersiniz; çünkü istatistiksel anlamlılığa ulaşmak için ihtiyaç duyacağınız yüksek katılımcı sayıları, ekibinizin canlı oturumları planlayıp yürütmesini gerektiriyorsa genellikle uygulanabilir değildir.

İpucu

Nicel bir yaklaşım kullanıyorsanız, katılımcılarınızı bulmak, testinizi yüklemek ve sonuçları oldukça hızlı bir şekilde almak için UserTesting.com veya Maze gibi bir platform kullanmanızı kesinlikle öneririm. Bazı yüksek puanlı kullanılabilirlik testi araçlarına göz atın ve işlevsellik ile fiyatlandırma açısından hangilerinin sizin için daha uygun olduğuna karar verin.

Nitel bir yaklaşım seçtiyseniz ve testi yalnızca biraz yön edinmek için yürütüyorsanız, yukarıda bahsedilen araçlardan birini kullanarak moderatörsüz bir yaklaşım benimsemek, zamandan tasarruf sağladığı için yine de en iyi seçeneğiniz olabilir.

Ancak kullanıcılarınızla gerçek zamanlı etkileşim kurma isteği duyuyor ve bunu yapmak için zaman ayırmaya hazırsanız, test katılımcılarını bulup onlarla görüntülü görüşmeler planlamak için userinterviews.com gibi bir araç kullanabilirsiniz.

Yönteminizi ve araçlarınızı seçtikten sonra tebrikler—testinize başlamaya hazırsınız!

6. Adım: Tercih testinizi yürütün

Tarama anketinizi yükleyin ve test oturumlarını planlayın ya da testinizi yükleyip o kayıtları bekleyin! Hedeflerinizi belirlediniz ve gerekli tüm kararları aldınız; artık başlamaya hazırsınız.

İpucu

Bu noktada, kuruluşunuzdaki ilgili tüm paydaşları beklenen zaman çizelgeniz hakkında bilgilendirmeniz iyi bir fikirdir. Test sürecinin ne kadar süreceğini ve analizinizi tamamlayıp sonuçları ne zaman sunmayı tahmin ettiğinizi onlara bildirin.

Biraz taraflı olabilirim ama yine de—sıradaki adım eğlenceli kısım! 

7. Adım: Tercih testinizi analiz edin ve eyleme dönüştürülebilir içgörüler çıkarın

Testinizi yürüttünüz ve artık istatistiklere ve/veya kayıtlara sahipsiniz—yaşasın! Kullanıcı deneyimini şekillendirmenize ve yaklaşan tasarım seçimlerinize yön vermenize yardımcı olacak değerli içgörülere sahip olmaya çok yakınsınız. 

Analiz süreciniz değişiklik gösterebilir, ancak güvenilir içgörüler çıkarmanıza yardımcı olacak bazı yol gösterici ilkeler şunlardır:

• Nitel olanı nicelmiş gibi göstermeyin. Bir seçimi yapan 5 kullanıcı ile 7 kullanıcı arasındaki farkın anlamı çok azdır. İçgörü ayrıntılardadır—kim neyi seçti ve neden? Temel öğrenimleriniz burada ortaya çıkar.
• Nicel bir testte yalnızca istatistiksel sonuçlara bakmayın. Belirli bir tasarım seçiminin “kazanan” olduğundan emin olsanız bile, kullanıcıların yaptıkları seçimleri neden yaptıklarını dinlemek ve analiz etmek önemlidir. Bu, ekibinizin öğrendiklerini artırır—örneğin, belirli bir görsel kullanıcılarda ekibinizin güvenilir olduğu izlenimini oluşturuyorsa, yalnızca o anda doğru değişiklikleri yapmakla kalmaz, aynı zamanda hedef kullanıcınızda hangi görsellerin güven uyandırdığını da öğrenebilirsiniz.
• Analizi atlamayın. Çoğu zaman, zamanımız kısıtlı olduğunda gerçek bir analiz sürecinden geçmek yerine gördüklerimize ilişkin algılarımıza güvenmeye çalışmak cazip gelir. Bu, bizi her türden önyargıya açık bırakan bir hatadır ve güvenilir olmayan sonuçlar üretme riskini taşırız.

Analizinizi tamamlayıp öğrendiklerinizi derledikten sonra kendinize şu soruyu sorma zamanı gelir: peki ne olmuş?

Tercih testinizden öğrendiklerinize dayanarak ekibiniz için hangi eylem maddeleri ortaya çıkıyor? Testiniz tasarım seçimleriniz için anlamlı bir yön sağladı mı? Nasıl?

İpucu

Bazen çıkarımlarınızdan biri, ikinci bir test gerçekleştirmek istemenizdir! İçgörülerinizin yeni sorular doğurduğunu düşünüyorsanız, sonuçlarınızı ekibinize sunmaktan ve daha fazla içgörü elde etmek için ardından başka bir test yürütmekten çekinmeyin.

8. Adım: Sonuçlarınızı ve önerilerinizi tüm ekibinizle paylaşın

Başardınız! Tercih testinizi yürüttünüz, içgörüleri çıkardınız ve bundan sonra izlenecek yol üzerine uzun uzun düşündünüz.

Ardından, tüm ekip üyelerinizin öğrendiklerinizi öğrenebilmesi ve bundan sonra ne yapılacağı konusunda aynı fikirde olması için bir sunum veya ortak bir belge oluşturmanın zamanı geldi.

Evet... Hâlâ Destek Almanız Gerekiyor

Tüm bunlardan sonra bile herkesin kullanıcı içgörülerinize dayanarak hemen harekete geçmeye hevesli olmamasına şaşırmayın. Özet bilgileri paylaşmak yardımcı olur; ancak diğer paydaşların önerdiğiniz eylem maddeleri konusundaki heyecanınızı paylaşmasını istiyorsanız, görüşlerinizi desteklemek için klipler göstermeyi ve kullanıcı alıntılarından yararlanmayı düşünün. Paydaşlar gerçek kullanıcıları görüp duyduğunda, UX araştırmasından harekete geçme konusunda ilham almak her zaman daha kolaydır (ayrıca paydaşlarla daha iyi uyum sağlamak için UX araştırmasında yapay zekâdan yararlanabilirsiniz).

Artık ilk tercih testinizi gerçekleştirdiğinize göre, daha fazla kullanıcı araştırması ipucuna ve kullanıcı geri bildirimlerinden yararlanmanın diğer yollarına heves duyduğunuzu tahmin ediyorum. Kullanılabilirlik testi ve UX araştırması için kapsamlı rehberimize göz atın; ayrıca bunun gibi daha yararlı rehberler için CPO Club bültenine abone olmayı unutmayın.