Bir oyun oynayalım. Bir günde kaç harika ürün fikri bulabilirsiniz? 10 mu? 20 mi? Benim rekorum 32’ydi. Ancak dürüst olalım; harika bir fikre sahip olmak, başarılı bir ürün geliştirmekle eşdeğer değildir.
Her gün ürün geliştirmekte ve büyütmekte zorlanan ürün yöneticileri olarak bunu çok iyi biliyoruz.
Ancak bu, tüm fikirlerimizi otomatik olarak gözden çıkarmamız gerektiği anlamına mı gelir? Elbette hayır. Bunun yerine, önerilen projeyle ilgili olası riskleri ve sorunları analiz etmeli, başarılı olma ihtimali yüksek olanlara odaklanmalısınız. İşte karşınızda: uygulanabilirlik çalışması.
Uygulanabilirlik Çalışması Nedir?
Ürün yönetiminde uygulanabilirlik çalışması veya "uygulanabilirlik analizi", bir ürün fikrini gözden geçirme ve şirketinizin/ekibinizin bu ürünü geliştirme ve pazarda başarılı hâle getirme kapasitesini anlama sürecidir. Ayrıca, bu ürün üzerinde çalışırken karşılaşmanız muhtemel farklı riskler ve zorluklar hakkında ön bir fikriniz olur.
Genellikle ürününüzü farklı açılardan değerlendirir ve kendinize şu soruları sorarsınız:
- Bu ürünün çalışması için gereken teknolojiyi geliştirebilir miyiz?
- Bunun birim ekonomisi nasıl görünüyor? Bu fikir kârlı olur mu?
- Dikkate almamız gereken herhangi bir yasal ve uyumluluk sınırlaması var mı?
- Pazar ürünümüzü gerçekten beğenip satın alır mı?
Çok çeşitli çalışmalar yürüterek sonunda bu soruların çoğuna yanıt bulacak ve bu ürünü geliştirmenin zahmete değip değmeyeceği konusunda az çok sağlam bir fikre sahip olacaksınız.
Ürün Fikrinize Yeşil Işık Yakmadan Önce Neden Uygulanabilirlik Çalışması Yapmanız Gerekir?
Açık sözlü olayım. İyi bir ürün fikri başarınızın yalnızca %20’sinden sorumludur. Kalan %80 ise onu geliştirme ve büyütme becerinize bağlıdır.
Çoğu zaman eleştirel düşünme becerinizi kullanıp bu fikri incelediğinizde, hayal ettiğiniz ürünün henüz mevcut olmayan bir teknoloji gerektirdiğini veya son derece rekabetçi bir pazara girmeniz gerektiğini görürsünüz.
Dolayısıyla geçen hafta aklınıza gelen milyar dolarlık fikir, bir proje uygulanabilirlik çalışması bunun yapılabilir bir şey olduğunu doğrulamadıkça hiçbir değer taşımaz.
İş Planınızın İlk Taslağı Muhtemelen Berbat Olacaktır
İş planları hakkında biraz konuşmak istiyorum. Kurucular arasında, az önce hazırladıkları iş planının kusursuz olduğu ve onu izleyerek otomatik olarak başarıya ulaşacakları yönünde yaygın bir yanılgı var (dolayısıyla uygun bir uygulanabilirlik çalışmasına da gerek olmadığı düşünülüyor).
Evet, iyi hazırlanmış bir iş planı başarı olasılığınızı kesinlikle artırır. Ancak oluşturduğunuz her şeyin yalnızca ilk taslak olduğunu unutmayalım. Deneyimlerime göre, kullanıcılarınız ve pazar hakkında edindiğiniz bilgilere dayanarak planı en az birkaç kez yeniden gözden geçireceksiniz.
Bu nedenle işleri hızlandırmak ve bu revizyonları mümkün olduğunca erken yapmak için kapsamlı bir uygulanabilirlik çalışması yürütmekten başka seçeneğiniz yok.
Have an account? Log In
Uygulanabilirlik Analizi Yürütmek İçin Adım Adım Kılavuz
Evet, ilk bakışta uygulanabilirlik analizi büyük bir girişim gibi görünebilir. Ancak bunun içinde yer alan her şeyin, hâlihazırda (düzenli sürecinizin bir parçası olarak) yapmış olabileceğiniz veya zaten yapmayı planladığınız araştırmalar olduğunu unutmayalım.
Öyleyse bu analizin her aşamasının neyle ilgili olduğunu ve bunu nasıl yürütebileceğinizi görelim.
1. Aşama: Ön Analiz & Proje Kapsamının Tanımlanması
İlk adımımız fikri belgelemek ve ne hakkında olduğunu açıkça tanımlamak olacaktır. Bunu yapmak için kullandığım platform Craft.io (ancak Google Docs, PowerPoint vb. başka herhangi bir aracı da kullanabilirsiniz).
Bu amaçla Craft.io'nun fikir yönetimi modülünü kullanacağım; çünkü bu modül diğer paydaşlarla iş birliğini kolaylaştırıyor.
Uygulamada “+Oluştur” > “Fikir” seçeneklerine tıklayarak yeni bir fikir oluşturarak başlayalım.
İncelemek istediğimiz fikir, şirketlerin ekolojik ayak izlerini takip etmelerine ve yönetmelerine yardımcı olacak bir uygulama geliştirmeyi içeriyor. Buna Çevre Dostu İçgörüler Platformu adını verelim ve oluşturduğumuz fikre ilgili bilgileri ekleyelim.
Öncelikle bunun ne olduğuna dair bir yönetici özetine ihtiyacımız olacak.
Ön analizin amacı, ürün fikrini üst düzeyde değerlendirmek ve kapsamlı çalışma için zaman ve kaynak ayırmaya değip değmeyeceğine karar vermektir.
Paydaşlarımızın karar alma süreçlerine yardımcı olmak için buna kısa bir SWOT analizi ekleyeceğiz.
Bu aşama için gereken son unsur, ürün işlevselliğinin ve beklenen sonuçların üst düzeyde açıklanması olan kapsam tanımıdır. Bunu da fikre ekleyelim.
Gerekli tüm bilgileri hazırladığımıza göre önceliklendirme yöntemini RICE olarak belirleyeceğiz (başlangıç fikri değerlendirmesinde ağırlıklı olarak kullandığım yöntem budur) ve fikir bağlantısını paydaşlarımıza göndereceğiz.
Sonraki adımlar, paydaşlarınızın fikri incelemesi, yorum eklemesi ve RICE puanlarını belirlemesi olacaktır. Tüm bunlara dayanarak siz (liderlik ekibinizle birlikte) bu fikre onay verip vermeyeceğinize karar vereceksiniz.
2. Aşama: Pazar Fizibilite Analizi (veya Pazar Araştırması)
Doğru. Ürününüzün pazarınıza başarıyla girme ve burada büyüme olasılığını anlamak için eski usul bir pazar analizi yapmanız ve proje planınızdaki pazarlama stratejisini anlamanız gerekecek.
Şimdi pazar araştırmanızdaki her unsuru tek tek ele alalım:
Pazar Büyüklüğü
Hedef pazarımızdaki (bu durumda ABD ve Birleşik Krallık) KOBİ sayısını anlamak için data.org gibi herkese açık veri kaynaklarını kullanmamız gerekecek. Bu sayı bize TAM'ı (toplam adreslenebilir pazar) verecek: 500,000.
Aynı kaynağa dayanarak SAM'ın (Hizmet Verilebilir Mevcut Pazar) 200,000 KOBİ olduğunu görüyoruz.
Sonraki hedefimiz, ilk 3 yılda pazarın %5'ine (sektördeki standart bir hedef) ulaşmak. Dolayısıyla SOM'umuz (Hizmet Verilebilir Elde Edilebilir Pazar) 10,000.
Son olarak, bir dizi görüşme aracılığıyla ortalama KOBİ'nin sürdürülebilirlik çözümleri için yılda $500 - $2,000 ödemeye hazır olduğunu biliyoruz; bu da SOM'umuzu $5m - $20m aralığına taşıyor.
Müşteri İhtiyaçları
İlgili ticaret fuarlarına katılarak ve konuşabileceğimiz doğru kişileri bulmak için Respondent.io gibi özel araçları kullanarak bir dizi görüşme ve anket gerçekleştireceğiz.
Bu görüşmelerin yardımıyla aşağıdakileri anlayacağız:
- Kullanıcılarımız kimler ve içinde yaşadıkları gerçekler neler?
- Hangi alternatif çözümleri kullanıyorlar ve bu çözümler hangi noktalarda yetersiz kalıyor?
- Sürdürülebilir bir ürün için işlevsellik açısından asgari gereksinimler neler?
- Günlük operasyonlarında hangi platformları kullanıyorlar ve bu platformların aracımızla entegre olması gerekiyor?
Daha sonra tüm bu verileri toplayıp analiz edebilir ve kullanıcı personamızı (demografik özellikleri de dahil olmak üzere) oluşturabiliriz. Ancak fizibilite çalışması için personanın tamamı gerekli değildir. Kullanıcılarınızdan elde ettiğiniz en önemli içgörüleri kapsayan kısa bir özet oluşturabilirsiniz.
Yaptığımız varsayımsal görüşmelerden, temel sorunun KOBİ'lerin yerel düzenlemelere uymak ve itibarlarını geliştirmek için sürdürülebilirlik konusunda çalışmalar yapmaları gerektiğini anlamaları, ancak nereden başlayacaklarına dair hiçbir fikirlerinin olmaması olduğunu öğreniyoruz.
Rakip Analizi
Son olarak, ortada gerçek anlamda bir mavi okyanus pazarı olmadığını ve neredeyse kesinlikle ilgilenmeniz gereken rakipleriniz bulunacağını kabul etmeliyiz. Bu nedenle onların kim olduğunu da anlamamız gerekecek.
Deneyimlerime göre rakiplerinizi anlamanın en hızlı yolu şu adımları izlemektir:
- Rakip ürünün kullanıcılarıyla görüşün ve ürün hakkında neleri beğenip nelerden nefret ettiklerini öğrenin.
- Platformlarına kaydolun ve kapsadıkları farklı özellikleri ve Yapılması Gereken İşler’i listeleyin (daha sonra bunları hem ürününüzle hem de diğer rakip ürünlerle karşılaştıran bir tablo oluşturacaksınız).
- G2 veya TrustPilot incelemelerine göz atın. Burada da kullanıcılardan gelen çok sayıda ilginç geri bildirim bulacaksınız.
- Birincil müşteri edinme kanallarını görmek için web sitelerinde SEMRush veya Ahrefs çalıştırın.
Tüm bunlara dayanarak rakip profillerinizi hazırlayacak ve ürününüzün pazardaki konumunu anlayacaksınız.
Yine, fizibilite analizi için belgenin tamamını değil, özetini ekleyin.
Sonuç olarak, şöyle görünen bir şey elde edeceğiz:
Belgeyi hâlâ Fikir durumunda tuttum, ancak bu aşamada onu bir Çevik epik hâline de getirebilirsiniz.
Aşama 3: Teknik Fizibilite Analizi
Pazar umut verici görünse ve rekabetle nasıl başa çıkabileceğiniz konusunda iyi bir fikriniz olsa bile göz önünde bulundurmanız gereken başka önemli bir faktör daha vardır—bunu gerçekten geliştirebilir misiniz?
Teknik fizibilite genellikle şu iki unsurla ilgilidir:
- Bu sorunu çözmek için gerekli teknolojinin mevcut olması. Yanınızda çalışan en zeki insanlara sahip olsanız bile bir Dyson küresi inşa edemezsiniz.
- Yeni bir teknolojinin geliştirilmesi için insan kaynağı bulma ve finansman sağlama beceriniz. Teknik olarak, Elon Musk’ı roketçilikte geride bırakmaya istekli olsaydınız Mars’a gidebilirdiniz. Ancak bu projeyi finanse edebilir miydiniz? Benim param hayır diyor.
Zaman kısıtlaması da vardır. Bir şeyi geliştirmek 10 yıldan fazla sürerse, o zamana kadar pazarın büyük ölçüde değişme ve ürününüzün pazara girememe ihtimali yüksektir.
Teknik fizibilite analizi yürütmek için mühendislik ekibinizden (henüz bir ekibiniz yoksa harici mühendislerden) gereksinimlerinizi analiz etmelerini ve üst düzey bir teknik çözüm geliştirmelerini istemeniz gerekir.
Bunu Craft.io ile nasıl ele alacağımıza bakalım.
Bu araştırmayı yapan biz değil, farklı bir paydaş olduğu için fikrimizin altında bir “görev” oluşturmamız ve bunu ilgili kişiye atamamız gerekir.
Daha sonra fikrimizin bağımlılıklar sekmesini açıp bunu seçeceğiz.
Bağımlılık eklendikten sonra, teknik ekibimiz kendisine bağlı görevi tamamlayıp teknik değerlendirme sonuçlarını bize iletene kadar fizibilite analizimizi tamamlanmış saymayacağız.
Sonuçların kendisi ise genellikle buna benzer bir görünümde olacaktır.
Bu teknolojik değerlendirmelere dayanarak ürünümüzün aslında çok karmaşık olmadığını ve onu geliştirmek için gerekli teknik kaynaklara sahip olduğumuzu görebiliriz.
Aşama 4: Finansal Fizibilite Analizi (veya Ekonomik Fizibilite)
Fizibilite çalışmamızın bir sonraki aşaması potansiyel maliyetleriniz ve gelirlerinizle ilgilidir. Burada, her işletmenin milyon dolarlık sorusuna yanıt bulmanız gerekir—iş fikrim kârlı mı?
Bu analizin iki yönü vardır—genel finansal durum ve birim ekonomisi.
İlk madde için finans, İK, mühendislik ve pazarlama/satış ekiplerimizin yardımına ihtiyacımız olacak; çünkü toplam geliştirme maliyetini (maaşlar dâhil), altyapı maliyetlerini ve önümüzdeki birkaç yıl için öngörülen geliri hesaplamamız gerekecek.
Bu, Craft.io’da birkaç bağımlılık daha oluşturmamız ve bunları her ekibe atamamız gerektiği anlamına gelir. Sonuç, fikir belgemizde buna benzer bir görünümde olacaktır.
Burada, öngörülen gelir tablosunun özetini, bilançomuzdaki verileri, finansal projeksiyonları, nakit akışını, yükümlülük hesaplamasını, yatırım getirisi hesaplamasını ve diğer üst düzey finansal ölçümleri ve tahminleri bulabilirsiniz.
Finansal analizlerin ikinci unsuru kapsamında, tek bir müşterinin kârlılığını belirlememiz ve LTV/CAC oranını anlamamız gerekir. Sürdürülebilir ölçeklendirmeyi sağlamak için hedef, yaşam boyu değerin edinme maliyetinden en az üç kat daha yüksek olmasıdır.
Birim ekonomisi analizinin görünümü şu şekilde olacaktır.
Yeni proje fikrimiz finansal açıdan umut verici görünüyor. İlk maliyetler düşük değil, ancak birim ekonomisi iyi görünüyor.
Yazarın İpucu
Bu sayılara dikkat edin! Bunlar yaklaşık tahminlerdir ve gerçek finansal sonuçlarınızın bu kadar olumlu olması pek olası değildir.
5. Aşama: Proje Yönetimi Ekibinizle Operasyonel Fizibilite Analizi
Bazen ürününüzün karşılaşabileceği potansiyel riskler pazarla veya ürünün temelindeki teknolojiyle ilgili değildir. Bunun yerine, operasyonel yetkinlikleriniz, organizasyon yapınız ve süreçlerinizle ilgilidir.
Örneğin, müşterilerinizin ihtiyaçlarını karşılayacak müşteri destek kapasitesine sahip olmayabilir ve bunun sonucunda büyük bir müşteri kaybı yaşayabilirsiniz.
Bu nedenle operasyonel fizibilite, dikkat etmeniz gereken bir diğer konudur. Bunu proje yöneticilerinizin yanı sıra tüm birimlerin ekip liderleriyle de görüşmelisiniz.
Bunu düzgün bir şekilde organize etmek için Craft.io'da bir liderlik ekibi oluşturabilir ve Operasyonel Fizibilite görevini/bağımlılığını bu ekibe atayabilirsiniz. Bunu Ayarlar > Ekip Yöneticisi > Davet seçeneklerini açarak yapıyoruz
Ardından varsayılan ekip adını “liderlik ekibi” olarak değiştireceğiz.
Görevi oluşturup liderlik ekibini atananlar olarak seçtikten sonra, bu ekipteki herkes bildirimi alacak, görevi açacak ve görev üzerinde iş birliği içinde çalışmaya başlayacaktır.
Bu iş birliğinin sonucu aşağıdakine benzer olmalıdır:
Bu değerlendirmeye dayanarak, belirli meslek gruplarından işe almamız gereken ekip üyeleri olduğunu görüyoruz. Bu da söz konusu yetenekleri bulmak için gereken zaman ve çaba göz önünde bulundurulduğunda operasyonel bir risk oluşturuyor.
Ayrıca yeterli CX kapasitemiz yok ve destek ekibimizi genişletmemiz gerekiyor.
Her ikisi de yeni ürün fikrimizi değerlendirirken göz önünde bulundurmamız gereken ciddi personel riskleridir (ve devam etme/etmeme kararı üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir).
6. Aşama: Güvenlik ve Yasal Fizibilite
Son olarak ürünümüzün ilgili tüm güvenlik standartlarına ve devlet düzenlemelerine uygun olduğundan emin olmamız gerekir. Uymamız gereken standartların ve yasaların türü, ürününüzün niteliğine ve faaliyet göstereceğiniz ülkelere bağlı olacaktır.
Örneğin AB'den müşteriler edinmek istiyorsanız GDPR'ın yasal gerekliliklerine uymaktan başka seçeneğiniz yoktur. Şirketimdeki hukuk ve güvenlik uzmanlarıyla yaptığım iş birliklerinden edindiğim deneyime göre, tüm ürünü GDPR'a ve diğer önemli düzenlemelere (ör. tıbbi veriler için HIPAA veya California sakinleri için CalOPPA) uyumlu hâle getirmek daha iyi bir seçenektir.
Bu aşama ayrıca yasal sonuçlara ilişkin risk değerlendirmesini ve iş modelimizin veya fikrimizin yaşam döngüsü boyunca ciddi yasal zorluklarla karşılaşması durumunda bir acil durum planı hazırlamayı da içerir.
Bu şekilde, ürününüzü farklı pazarlara farklı şekillerde sunmanın getireceği ek zahmetten kurtulursunuz. Ayrıca dünya çapındaki kitle için bu kurallara uyum sağlamak, kendinizi güvenliği önceleyen bir şirket olarak konumlandırırken itibarınızı da artıracaktır.
More Articles
Ek Aşama: Yapay Zekâ Fizibilite Analizi
Yapay zekâ ürünleriyle çalışan biri olarak bu adımı atlayamam. Ürünler için yapay zekâ çözümlerinin muazzam popülerliği ve sizin de büyük olasılıkla yapay zekâ kullanacak olmanız göz önünde bulundurulduğunda bu özellikle önemlidir.
Yapay zekâ modeli geliştirme fizibilite analizinin teknik fizibilite aşamasının bir parçası olması gerektiğini düşünebilirsiniz. Bu mantıklı, ancak doğru değil.
Yapay zekâ tamamen farklı bir dünyadır ve bununla ilişkili riskler teknoloji risklerinden farklıdır.
Örneğin, bir model oluşturmaya başlamadan önce doğru eğitim verilerini (ve doğru miktarda) toplayabileceğinizden emin olmanız gerekir. Kaliteli eğitim verileri bulamazsanız modelinizi neyle eğiteceksiniz?
Ayrıca modellerinizin etik olmayan şekilde davranması (hatta ırkçı olması) riski de vardır. Google Gemini'nin etik açıdan tuhaf davranışı hakkında en son haberleri okuyun.
Fizibilite Raporu: Nihai Çıktınız
Nihai çıktınız Fizibilite Analizi Raporu'dur. Bu, makalede açıklanan tüm aşamalardan elde edilen bilgileri bir araya getiren tek bir belgedir. Burada özel bir şey yoktur; tüm ekiplerinizin özet analizlerini bir dosyaya ekleyip işi tamamlamanız yeterlidir.
Bunu bir Craft.io fikri biçiminde tutabilir veya PDF dosyasına dönüştürebilirsiniz.
Alternatif olarak, zamanınız varsa her aşamadaki en önemli bilgileri belirttiğiniz bir PowerPoint/Slides sunumu oluşturabilirsiniz. Bunu bir fizibilite analizi toplantısı sırasında kilit karar vericilerinize gösterebilir ve daha sonra incelemeleri için tam PDF'yi onlara gönderebilirsiniz. Bu şekilde, söz konusu yeni iş fikriyle ilgili bilinçli kararlar vermelerini sağlayabilirsiniz.
Gerçekçi Olmayan Ürünler Geliştirmekten Kaçının
Ürün yöneticileri “her şey mümkündür” anlayışına sahiptir. Bu harika bir şeydir ve kesinlikle bu şekilde düşünmeye devam etmelisiniz. Ancak bazı ürün fikirlerinin oldukça riskli olduğunu ve gösterilecek çabaya değmeyeceğini de kabul etmelisiniz.
Bu nedenle, değerli zamanınızı gerçek bir başarı potansiyeline sahip bir şeye ayırabilmeniz için fizibilite analizi tüm ürün fikirleriniz için bir gereklilik olmalıdır. (En azından gerçekten ciddi olduğunuz fikirler için.)
Daha fazla ürün yönetimi kaynağı ve rehberinin yanı sıra sektör liderleri ve uzmanlarından en son podcast'leri, röportajları ve diğer içgörüleri almak için bültenimize abone olmayı unutmayın.
