Zelfreflectie: het belangrijkste hulpmiddel om je carrière in productmanagement vooruit te helpen

1. Veranderingen: Nieuwe organisatiestructuur, nieuwe tools, nieuwe processen, enzovoort. 
2. Aantal directe medewerkers: Ik zou zeggen dat 3-5 prima is; bij meer dan 7 begint de situatie te verslechteren.
3. Anciënniteit: Als je manager nieuw is binnen het bedrijf of nieuw is in de managementrol, werkt die mogelijk met een beperkt referentiekader. 

Als persoon die wordt beoordeeld, heb je geen controle over deze factoren (op een bepaalde manier heeft je manager hier ook weinig controle over!), maar je moet je ervan bewust zijn en de context begrijpen waarin je manager opereert. Jouw succes hangt af van het succes van je manager.

Het andere belangrijke probleem is dat de impactbeoordeling zelden een gesprek tussen twee volwassenen is. Ik denk dat dit komt door ons onderwijssysteem. We zijn gewend aan een zeer passieve rol—wat ik de onderdanige/leerlingrol zou noemen. Dit is de standaardmodus voor veel werknemers die na hun opleiding net de arbeidsmarkt betreden. Het onderwijssysteem heeft ons vanaf de kleuterschool (je krijgt een sticker als je iets goed doet… volgens de leraar) het idee ingeprent dat iemand anders alle middelen en kennis heeft om ons te beoordelen. En passief wachten we op de cijfers.

Als je één idee uit dit artikel meeneemt, onthoud dan dit:

Vertrouw er niet op dat anderen je vertellen of je goed werk hebt geleverd, maar stel je eigen meetwaarden en criteria vast.

De impact van zelfreflectie

Zelfreflectie toepassen is cruciaal om de relatie met je manager te veranderen van een relatie tussen leraar en leerling naar een gelijkwaardige relatie van mens tot mens. Productmanagers zijn kenniswerkers met de middelen en het mentale vermogen om zichzelf te beoordelen. Een manager/baas hoeft geen oordeel te vellen over je prestaties (of het gebrek daaraan).

Als dit de eerste keer is: dit is vrijwel zeker eng! Misschien vind je het beoordelingssysteem dat zo diep in onze maatschappij verankerd is eigenlijk wel prettig. Dat gezegd hebbende, dit is waarom het je kan helpen jezelf beter te leren kennen, je carrière ten goede te veranderen en de efficiëntie van je manager sterk te verhogen:

1. Je sterke en zwakke punten kennen werkt bevrijdend. De meeste bedrijven nemen je aan vanwege je kracht of “superkracht”. Hoe eerder je die ontdekt, hoe eerder je een enorme impact kunt hebben. Hoe kun je jezelf verbeteren als je je niet bewust bent van je superkrachten en zwakke punten?
2. Jij bent de enige die de gevoelens kan analyseren die je tijdens de periode van de impactbeoordeling hebt gehad. Niemand anders zit “in je hoofd'', en zelfs in een open en transparante cultuur deel je zelden 100% van de negatieve of positieve gevoelens die je tijdens de beoordelingsperiode hebt ervaren. Zoek de activiteiten/verantwoordelijkheden die je leuk en boeiend vindt, en zoek vervolgens de activiteiten die al je plezier, motivatie en enthousiasme wegnemen. Probeer je rol zo te veranderen dat je minder van de negatieve en meer van de positieve aspecten hebt.
3. Je kunt je manager laten schitteren. Je stelt je manager in staat een kristalheldere en nuttige impactbeoordeling op te stellen door diegene een gedetailleerde zelfreflectie te geven. Je vereenvoudigt hun werk en helpt hen de kwaliteitslat voor impactbeoordelingen hoger te leggen

Nu je overtuigd bent, wat is de volgende stap?

Hier vind je een Google-document met een sjabloon voor je zelfreflectie. Om het te gebruiken, selecteer je Bestand en vervolgens Een kopie maken. Daarna kun je het document en het onderstaande proces aanpassen op de manier die voor jou het beste werkt.

Besteed 1-2 uur aan het doornemen van de verschillende onderdelen en vul ze in met je eigen woorden, met zo min mogelijk analyse of oordeel. Je kunt ook één aanpak kiezen (of je eigen aanpak: dit is echt alleen een sjabloon om het “blanco-pagina-syndroom” te voorkomen!). 

In mijn ervaring geldt: hoe meer je in je zelfreflectie investeert, hoe meer vruchten je ervan zult plukken. Door jezelf grondig te leren kennen en vast te stellen wat je vreugde geeft en wat je pijn doet, krijg je duidelijkere prioriteiten die je met je manager kunt delen. Zodra je je reflecties hebt gedeeld, kan dit de volgende stap zijn:

1. Als jullie het volledig eens zijn met je zelfevaluatie: Je manager zal je beoordeling aanvullen met 360-gradenfeedback en zijn eigen informatie. Die zal je ook helpen om dieper te gaan, want hij zal zijn best doen om je te helpen blijven groeien en je superkrachten toe te passen. Jullie zullen voor de volgende periode op één lijn zitten (sterk afgestemd zijn), en doelen vinden voor je volgende periode zal zowel leuk als waardevol zijn. Je manager zal precies weten wat je drijft en zal helpen meer kansen voor je te creëren.
2. Als jullie het niet volledig eens zijn (<40% verschil): Je kunt jezelf op één gebied als bijzonder sterk beschouwen, terwijl je manager je misschien alleen als “relatief sterk” ziet of zelfs vindt dat je “het beter kunt.” Ga dieper! Gebruik deze hoogwaardige feedback om te leren hoe je de volgende keer kunt verbeteren en meer impact kunt hebben. Gebruik de 360-gradeninformatie (of vraag om een 360-beoordeling als dit niet gebruikelijk is in je bedrijf) om dieper te graven en je tijdens de volgende periode met je manager af te stemmen. 
3. Als zij het sterk oneens zijn met je zelfevaluatie (>40% verschil): Dit zal leiden tot een radicaal eerlijk, maar bijzonder betekenisvol gesprek. Jullie zullen samen met je manager een gedeelde waarheid definiëren, of daar niet in slagen.
   1. Als dat is gelukt, kun je nu realistische doelen voor de volgende periode vaststellen. 
   2. Als je er niet in bent geslaagd om samen met je manager overeenstemming te bereiken, moet je verdergaan en overstappen naar een ander team of van bedrijf veranderen. Dit kan pijnlijk zijn, maar is uiteindelijk beter voor alle betrokkenen.

De werkelijke waarde van zelfreflectie

Door je zelfreflectie serieus te nemen, krijg je toegang tot een ongelooflijk hulpmiddel: zelfverwezenlijking. Met andere woorden: jij bepaalt zelf je waarde, op basis van wat voor jou belangrijk is. Dat werkt zeer bevrijdend, omdat je niet zult opzien tegen je impactbeoordeling. Zelfreflectie heeft ook diepere effecten, aangezien de meeste psychologen het erover eens zijn dat succes meten aan de hand van je eigen maatstaven cruciaal is voor het bereiken van langdurig en duurzaam geluk.

Of je manager het nu eens is met je zelfreflecties of niet, je volgende impactbeoordeling zal je zelfrespect of waarde niet vernietigen, maar je in plaats daarvan wijzen op gebieden die je mogelijk hebt genegeerd. Het zal volledig jouw keuze zijn wat je vervolgens doet: je ontwikkelen om tegemoet te komen aan (en je aan te passen aan) de kijk van je manager op de wereld, of een nieuwe manager vinden om verder te ontwikkelen wat volgens jou belangrijker voor je is.